Opvang

Vluchtelingenwerk geeft asielzoekers een eerste onthaal in ons Startpunt. En vangt zelf zo'n 750 asielzoekers op in onze individuele opvang.

Asielzoekers en vluchtelingen krijgen opvang en begeleiding tijdens hun asielprocedure. De eerste dag van hun aankomst vangt Vluchtelingenwerk hen op in ons Startpunt. Daarna komen ze terecht in het opvangnetwerk. 

Opvang van asielzoekers in België

Asielzoekers hebben tijdens hun asielprocedure recht op opvang en begeleiding, de zogenoemde 'materiële hulp'. Asielzoekers worden in België op twee manieren opgevangen. In groep in gemeenschappelijke, grote centra of individueel in kleinschalige voorzieningen: kamers, huizen of appartementen. Beide opvangmogelijkheden vullen elkaar aan. Zowel ngo’s als lokale en nationale overheden vangen asielzoekers op. Zo’n uitgebreide samenwerking voor de opvang van asielzoekers is uniek in Europa.

Materiële hulp

De materiële hulp aan asielzoekers bestaat uit huisvesting, voedsel en kleding, medische, maatschappelijke en psychologische begeleiding, en een dagvergoeding. Deze hulp omvat ook de toegang tot juridische bijstand, tolkdiensten of opleidingen zoals talen. En de mogelijkheid in een programma voor vrijwillige terugkeer te stappen. Fedasil, de federale dienst voor de opvang van asielzoekers, coördineert de asielopvang in ons land en werkt hiervoor samen met opvangpartners zoals Vluchtelingenwerk, het Rode Kruis en de OCMW's.

Vluchtelingenwerk kiest voor individuele opvang

Veel grote, gemeenschappelijke opvangcentra leveren goed werk. Toch heeft Vluchtelingenwerk ervoor gekozen om asielzoekers individueel op te vangen: in woningen, appartementen of studio’s. Individuele opvang waarborgt het best de autonomie, de zelfredzaamheid en de privacy van asielzoekers. Het garandeert ook beter het behoud van het gezinsleven en bevordert de uitbouw van een maatschappelijk draagvlak in de buurt.

Knelpunten in de asielopvang

De opvang van asielzoekers gebeurt vandaag in drie fasen. Eerst asielopvang in een gemeenschappelijke structuur: een groot centrum van Fedasil, het Rode Kruis Vlaanderen of Croix Rouge. Na vier maanden mogen asielzoekers de overplaatsing vragen naar een individuele woning of een lokaal opvanginitiatief (LOI). De individuele woningen worden beheerd door Vluchtelingenwerk en onze Franstalige zusterorganisatie CIRÉ. De LOI’s door de OCMW’s. Wordt hun asielaanvraag afgewezen dan moeten asielzoekers verhuizen naar een terugkeerplaats. Daar wordt gewerkt aan een traject voor vrijwillige terugkeer.

Asielzoekers moeten te vaak verhuizen

Het huidige opvangmodel in drie fasen heeft ernstige nadelen. Asielzoekers moeten zich op korte tijd drie keer aanpassen aan een nieuwe omgeving en aan nieuwe begeleiders. Een vertrouwensband tussen asielzoekers en  begeleiders opbouwen is daarom moeilijk. Zeker voor kinderen is het vele verhuizen erg zwaar: telkens een nieuwe school, opnieuw vriendjes maken, vaak in een andere taal. Vluchtelingenwerk pleit daarom voor een vernieuwd opvangmodel: asielzoekers krijgen dan een opvangplaats en begeleiding op maat, na een korte evaluatieperiode van hun noden.

Gezinnen met kinderen zonder verblijfspapieren

Kinderen zonder verblijfspapieren die met hun ouders in België zijn, hebben recht op materiële hulp als hun ouders hun onderhoudsplicht niet kunnen nakomen. Dit recht werd uitgewerkt in het Koninklijk Besluit (KB) van 24 juni 2004. Dat KB zegt dat deze mensen zonder papieren moeten begeleid worden  naar een duurzame oplossing: vrijwillige terugkeer of regularisatie van hun verblijf. De kinderen zonder papieren worden nu, samen met hun ouders, opgevangen in een terugkeercentrum.

Erkend: wat nu ?

Als asielzoekers de beschermingsstatus krijgen moeten ze binnen de twee maanden de opvang verlaten. Betaalbare en kwaliteitsvolle woningen vinden op de huisvestingsmarkt is erg moeilijk. Vluchtelingenwerk pleit daarom voor een intensieve woonbegeleiding. Zo kunnen vluchtelingen makkelijker en sneller doorstromen van de asielopvang naar een huurwoning.

Wat doet Vluchtelingenwerk

Onthaal in het Startpunt

Vluchtelingenwerk vindt dat asielzoekers onmiddellijk van bij hun aankomst in ons land opgevangen moeten worden. Daarom richtten we het Startpunt op in Brussel dicht bij de asielinstanties. Daar kunnen asielzoekers terecht op hun eerste dag in België nadat ze asiel aangevraagd hebben. Tijdens de pauze van de asielambtenaren brengen vrijwilligers hen naar het Startpunt. Daar krijgen ze soep en info over hun asielprocedure en wat er nog volgt na hun aankomst. Daarnaast organiseren we in het Startpunt activiteiten waar asielzoekers en Belgen elkaar beter leren kennen. Het Startpunt geeft asielzoekers als het ware een nieuwe start in ons land.

Asielopvang als opvangpartner van de overheid

Sinds 1999 is Vluchtelingenwerk opvangpartner van de overheid. Een conventie met Fedasil bepaalt dat Vluchtelingenwerk 750 asielzoekers mag opvangen. Hiervoor werkt Vluchtelingenwerk samen met Caritas International, de sociale dienst van de socialistische solidariteit (SESO), Lhiving, Protestants Sociaal Centrum Brussel, CAW Antwerpen en CAW Brussel. Vluchtelingenwerk vangt asielzoekers op in individuele woningen. Soms ook in kamers in woningen met gedeelde faciliteiten, zoals een gemeenschappelijke leefruimte of keuken.

Beleidswerk

Vluchtelingenwerk maakt analyses en doet concrete en onderbouwde voorstellen voor een betere opvang en begeleiding van asielzoekers. Dit gebeurt in nauw overleg met onze leden en op basis van input van onze opvangpartners op het terrein. Via concrete acties, perswerk en lobbywerk bij de regering, het parlement en bij politieke partijen verdedigen we onze standpunten.