‘Telkens ik hoor dat andere Syriërs naar Bulgarije worden teruggestuurd, beginnen mijn nachtmerries’

  • Familie Hossein voor het huis van zoon Roni, die al in België was (c) Xander Stockmans
  • Familie Hossein voor het huis van zoon Roni, die al in België was (c) Xander Stockmans
  • Grootvader Hossein (r) overleed onlangs door ondervoeding en slechte gezondheidszorg

NAAM: vader Ahmad, moeder Nazmyah, zoon Roni (25), dochter Nevyn (17), zoon Mohamed (13), dochter Neyrouz (23)
AFKOMSTIG UIT: Arfrin/Aleppo, Syrië
IN BELGIË SINDS: 2008 (Roni), november 2013 (rest van het gezin)
STATUUT: erkend vluchteling (Roni), asielzoeker Dublin-overname Bulgarije (rest van het gezin)
VERBLIJFT IN: Leuven (Roni), opvangcentrum Rode Kruis in Alsemberg (rest van het gezin)
IN HET KORT: acteur (Roni), kledingontwerpster (Nazmiyah), Koerden, gevlucht naar Turkije en Bulgarije, mensonwaardig opgevangen, gevlucht naar België, wachten op begin asielprocedure in België

Geen haar op hun hoofd dacht eraan ooit Syrië te ontvluchten. Tot hun huis werd gebombardeerd en ze alles verloren. Smokkelaars en corrupte Bulgaarse ambtenaren plukten hen verder kaal. Aan Bulgarije houden ze evenveel trauma’s over als aan Syrië. In België vonden ze rust en geluk bij hun verloren zoon, die al vijf jaar in België leeft als vluchteling. Maar ze riskeren terug te moeten keren naar Bulgarije. Deze familie heeft de grens van hun draagkracht bereikt.


Hoe was jullie leven in Syrië?

Ahmad: We zijn Koerden uit Aleppo. We woonden in een levendige stadswijk, met heel wat familie in de buurt. Elke avond gingen we bij elkaar op bezoek. Vanaf het begin van de opstand zei Roni dat we naar België moesten komen. Geen haar op mijn hoofd dat daaraan dacht.
Roni: Ik was al 5 jaar in België. In Aleppo had ik als toneelacteur een kritisch stuk opgevoerd over de Koerdische cultuur. Diezelfde avond nog ben ik moeten vluchten. De geheime dienst was aanwezig in de zaal. Ik vluchtte naar België en werd als vluchteling erkend in 2008.

Toen de opstand en de oorlog uitbraken, was de rest van het gezin nog in Syrië. Hoe erg veranderde jullie leven?

Als er geen legale weg is, moeten jullie illegaal komen

Nevyn: Er was geen elektriciteit meer in huis. We studeerden met kaarsen. En in de winter was het bitter koud. Om ons te verwarmen staken we flessen onder onze kleren, gevuld met heet water. ‘s Nachts waren we bang om tijdens onze slaap te sterven door een bom. Het geluid van een bominslag is oorverdovend. Je kan je dat niet voorstellen.
Ahmad: In het centrum van Aleppo werd ik net niet door een sluipschutter geraakt. Tussen Aleppo en mijn dorp Afrin vond je dan weer jihadistische milities. Ze hielden je tegen, stelden vragen over de islam en als je het antwoord niet kende, konden ze je doden. Ik heb gezien hoe ze mensen behandelden.
Roni: Ik was toen al twee jaar in België. Elke dag probeerde ik mijn vader te bereiken. Aan de telefoon hoorde ik de bommen en de schoten van sluipschutters in de straten. Ik stuurde een deel van mijn Belgisch leefloon naar hem want ze hadden geen inkomen meer.Een vriend van mij ging één dag Syrië clandestien binnen, uren te voet door de velden tot Afrin. De mensen die hij zag waren extreem mager. Een appel of wat vlees waren een droom geworden.

Waarom zijn jullie uiteindelijk toch gevlucht?

Ahmad: In september 2012 hadden we plots geen keuze meer. We hadden bericht ontvangen dat in onze wijk bommen zouden vallen. We verlieten het huis en gingen bij een tante logeren. Op een dag was ons huis weg, tot puin herleid. We hadden niks meer. We verhuurden drie huizen. Jaren lang hadden wij daarvoor gewerkt. En opeens was alles weg, kapot, op een paar dagen tijd. De gebouwen én onze levens werden ruïnes. Iedereen vluchtte. Ook onze ooms, neven en nichten, vrienden, buren. Toen besliste ik dat we het land moesten verlaten.

Hebben jullie een visum voor België gevraagd?

Roni: Ik was in juni met een Syrische vereniging in België naar Kamervoorzitter André Flahaut gegaan, om hulp te vragen bij de visumaanvragen voor mijn familieleden die inmiddels in Gaziantep, in Turkije waren. Flahaut zei: ‘Bel me over drie maanden nog eens terug.’ Na drie maanden zei hij dat hij het te druk had gehad. We kregen nooit meer antwoord. En het geld van mijn ouders in Gaziantep was op. Ze moesten wel verder trekken. Ze hadden van andere Syriërs gehoord dat alle Europese ambassades in Turkije weigeren een visum te geven aan Syrische vluchtelingen. Ik zei tegen mijn ouders: 'Als er geen legale weg is, dan moeten jullie illegaal komen. Jullie kunnen toch niet verhongeren?’

Waar zijn jullie toen naartoe getrokken?

Nevyn: Bulgarije. En wat een verschrikkelijke ervaring was dat. Voor vijf valse paspoorten had papa 14 000 euro betaald. Toch zag de grenswacht in Bulgarije dat onze documenten vals waren. Ze brachten papa weg en sloten hem op. Wij kwamen in een opvanghuis terecht. Daar werden wij opgelicht door een corrupte vertaler en een advocaat. Opnieuw verloren we geld.
Ahmad: Wij verliezen alles in Syrië, en smokkelaars en corrupte ambtenaren maken een business van ons verlies. We worden helemaal kaalgeplukt.
Nevyn: Het was een verschrikkelijke plek met heel onvriendelijke dokters. Een gigantisch gebouw, afgelegen in de bergen. Met 40 sliepen we in een zaal. Toen mama dringend medische hulp nodig had, belde het personeel tegen hun zin een ziekenwagen. En mama kreeg handboeien om! En om medicatie en eten te krijgen moesten we 40 minuten stappen in de sneeuw.

Toch kan België jullie uitwijzen naar Bulgarije?

Nevyn: Ja, ook al is onze broer Roni al vijf jaar in België. Wij hebben geluk dat we in België niet alleen zijn. Hij maakt ons wegwijs. En toch zou België ons van Roni scheiden? Waarom? In Bulgarije kan niemand ons helpen. Maar we geven niet op. Ik leer Nederlands. We leggen ons leven niet stil. Ik wil studeren om vertaler te worden om andere vluchtelingen te helpen. Op school in Brussel ben ik nu al bij de besten van de klas.
Nazmya: Alleen daarom zijn we gevlucht, voor het onderwijs van onze kinderen. Ze zijn zo slim. Hoe kan ik het verantwoorden hun onderwijs te onderbreken? Telkens ik hoor dat andere Syriërs worden terug gestuurd naar Bulgarije, beginnen de stress en de nachtmerries. Als België ons toch moet wegsturen, stuur mij dan naar Syrië, niet naar Bulgarije, alsjeblieft. Dan sterf ik tenminste in mijn land. Maar mijn kinderen moeten verder.

Wat is jullie boodschap aan de Belgische bevolking?

Nazmiyah: Voor mij is het belangrijkste dat we mijn gezin één is, dat we bij Roni zijn. Dat geeft ons geluk en rust. Ik zou mijn werk als naaister en kledingontwerper graag verder zetten in België. Mijn man is elektricien. We zijn nog niet oud, we kunnen hier iets bijdragen. Maar hoe kan dat als we elke seconde met de schrik leven dat we naar Bulgarije worden gestuurd?

Een paar dagen na dit interview stierf grootvader Hossein. Hij was achtergebleven in Afrin. Hij was sterk vermagerd en moest toch meewerken in de olijfboomgaarden. Door de oorlog kunnen mensen in het noorden van Syrië zich geen degelijk voedsel meer veroorloven. Zijn heup was al een tijd gebroken en hij was nooit in het ziekenhuis geraakt voor een gips. Er was geen plaats omdat het overvol lag met gewonden van de oorlog. De familie Hossein is er kapot van. Syriërs sterven niet enkel onder de bommen, maar ook steeds meer door ontoegankelijke medische zorgen.

Opmerking: Na een oproep van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR besliste België recent geen asielzoekers meer over te dragen aan Bulgarije, omdat de situatie daar zo dramatisch is. Toch is het niet zeker dat de asielaanvraag van de familie Hossein in België zal worden behandeld. De Dienst Vreemdelingenzaken liet immers weten dat ze de letter van de wet toepassen en die zegt dat België pas na 6 maanden "bevoegd" wordt. Als België binnen de zes maanden weer begint met uitwijzingen naar Bulgarije, dan bestaat de kans dat ze toch terug moeten. Maggie De Block, de staatssecretaris voor Asiel en Migratie, gelooft dat de opvang van asielzoekers in Bulgarije snel beter wordt dankzij de ondersteuning van de EU. 'De belofte en de wil van Bulgarije om de situatie niet enkel te normaliseren, maar ook te verbeteren zijn merkbaar en de verbetering is duidelijk. Als de situatie blijft verbeteren, zal België de Dublinverordening voor Bulgarije weer toepassen en uitvoeren' , stelde ze op 1 april 2014 in de Senaat.

Bekijk hier een reportage over het gezin Hossein in het VRT Journaal van zaterdag 15 maart 2014.

Bekijk hier meer foto's (klik op de foto's voor uitleg).