‘Ik had de keuze: spioneren voor het regime en sterven, of vluchten’

  • Hanin (c) Xander Stockmans

NAAM: Hanin*
AFKOMSTIG UIT: Damascus, Syrië
IN BELGIË SINDS: 2013
STATUUT: asielzoeker (wacht op uitspraak Dublin-overname Italië)
VERBLIJFT IN: opvangcentrum Croix Rouge, Bierset
IN HET KORT: advocate internationaal recht, met gezin gevlucht naar Turkije en Italië

Hanin leeft samen met echtgenoot en kinderen in het asielcentrum van Bierset. Toch is ze gelukkig. Haar kinderen doen het goed op school en als advocate hoopt ze in België iets te kunnen bijdragen. Hier wil ze een nieuwe toekomst opbouwen. In Damascus had ze een eigen kantoor en een mooi huis, maar door de oorlog is ze alles kwijt. Ze mist haar land, maar ziet er geen toekomst meer voor haar kinderen. Ook in Italië, waar België haar waarschijnlijk naar zal terugsturen, ziet ze geen toekomst.


Hoe zag jullie leven eruit voor de opstand?

Hanin: We hadden het goed. Ik had een eigen advocatenkantoor in Damascus. Het is een bruisende stad, dag en nacht. Ik hield ervan om te wandelen in de straten van Oud Damascus, om de geur van jasmijn op te snuiven en de oude Arabische huizen met prachtige binnenkoeren te bewonderen.

Hoe heb je de opstanden ervaren?

Toen we na maanden op de vlucht terug naar huis gingen, was alles gestolen. En in ons huis waren vreemden ingetrokken, mensen wiens huis was gebombardeerd

Hanin: De demonstraties elke vrijdag na het middaggebed aan de moskee in onze wijk werden steeds groter, tot de veiligheidsdiensten de mensen met geweld uit elkaar dreven. De agenten schoten ook naar de ramen om te vermijden dat mensen zouden kijken. Ik weet van vrouwen die gewoon in de keuken een verdwaalde kogel in hun hoofd kregen. Gewone mensen begonnen plots wapens te dragen. Sommigen zeggen dat de veiligheidsdiensten de wapens ergens zetten, zodat de mensen ze zouden vinden en het regime aan de wereld zou kunnen wijsmaken dat het vecht tegen terroristen. Maar in het begin waren er geen terroristen. Vreedzame betogers werden gearresteerd en neergeschoten. Dat maakte mensen woedend en deed hen naar de wapens grijpen.

Wanneer besloot je te vluchten?

Hanin: Het is nooit mijn bedoeling geweest Syrië te verlaten. We zijn een hele tijd in Syrië zelf van plaats naar plaats verhuisd, naar kleinere steden net buiten Damascus. Toen we op een bepaald moment nog eens terug naar huis gingen, woonden er vreemden in ons huis, mensen wiens huis was gebombardeerd. Later is ook ons huis volledig verwoest. Op een zondag vuurden legertanks artillerie af op de wekelijkse markt. Bloed overal. Ook mijn kinderen waren bang en begrepen niet waarom Assad kinderen vermoordde. Nog steeds wilde ik mijn land niet achterlaten. Maar op een dag benaderde het regime mij als advocate om voor hen te spioneren. Toen wist ik dat ik weg moest. Want nooit zou ik mensen uit mijn omgeving verraden. En als ik zou weigeren, zou ik gedood worden. We beslisten om naar mijn zus in België te gaan.

Hebben jullie een visum aangevraagd?

Hanin: Nee, daar was geen tijd voor. En ik had al eens een slechte ervaring gehad met de Belgische ambassade. Mijn moeder moest een dringende, gespecialiseerde behandeling krijgen die niet voorhanden was in Syrië. We dachten aan België omdat mijn zus Belgische is. Maar moeder stierf tijdens de wachttijd van de visumaanvraag voor België. We konden deze keer niet wachten op zo’n lange procedure.

Hoe zijn jullie het land uitgeraakt?

Hanin: Een bevriende advocaat zei dat we naar een Turks dorp moesten gaan en van daaruit de boot naar Europa nemen. Met 30 andere families gingen we tot aan de grens in een busje. Plots moesten we uitstappen en verder lopen. We hoorden de kogels van de Syrische sluipschutters aan de grens. Met onze kinderen aan de arm begonnen we door het bos te lopen. We kwamen op een strand en daar moesten we met een klein bootje tot aan een grotere vissersboot varen. Het was pikdonker. Waar zijn we mee bezig, vroeg ik aan mijn man. Hoe konden we de smokkelaars vertrouwen?

Waarom konden jullie niet Turkije blijven?

Hanin: Het is haast onmogelijk om in Turkije werk te vinden. Zonder inkomensbron zouden we uiteindelijk in een kamp terecht komen waar de toekomst van mijn kinderen in gevaar zou komen. Ik kan niet aanvaarden dat de ontwikkeling van mijn kinderen jarenlang wordt stopgezet. Vergeet niet dat vluchtelingen in Turkije geen hulp krijgen, geen papieren, niks. Kiezen voor een levensgevaarlijke reis in een bootje op de Middellandse Zee was heus niet makkelijk. Maar mijn hoop om de toekomst van mijn kinderen te winnen, was sterker dan mijn angst om alles te verliezen. In Europa kunnen kinderen naar school en zien ze geen oorlog. Na twintig lange, bange dagen op zee en 7.000 dollar armer kwamen we aan in Sicilië.

Eindelijk in Europa, eindelijk veilig?

Hanin: De smokkelaar zette ons gewoon af. Uitgeput en hongerig begonnen we te stappen. We zagen politie en lachten vriendelijk naar hen. Ze namen ons mee en namen onze vingerafdrukken af, soms met geweld, zoals in Syrië. Daarna werden we naar een kamp gebracht. Je kan je niet inbeelden hoe vies het was. Op een bepaald moment mochten we gaan. We wisten alleen niet waarheen. Op straat stonden mensen te roepen: “Wie wil naar België, wie wil naar Nederland?” De politie stond er gewoon op te kijken. Ik dacht dat Europa veilig zou zijn, maar ik zag een maffia, zoals in Syrië. We namen de trein naar Torino en Parijs. Daar werden we opnieuw gecontroleerd en door politie op de trein naar Italië gezet. We hadden immers geen visum. Natuurlijk niet. Ik bleef lachen, maar de politie was nors. “Stap uit, we gaan je vingerafdruk nemen, we kunnen je opsluiten.” Ik kon het amper geloven. De Italiaanse politie stuurde ons weer wandelen. Gelukkig ontmoetten we een vriendelijke Tunesiër die ons naar België heeft gebracht.

Hoe is het leven hier?

Hanin: We leven in een opvangcentrum, maar ik prijs me gelukkig: mijn gezin is nog samen, we hebben onze eigen kamer, de sociaal assistenten zijn behulpzaam en met mijn advocaat werk ik samen aan ons dossier. We kunnen hier wat werken. Het is een vernedering om gangen schoon te maken, maar ik herwin mijn waardigheid doordat ik tenminste zelf kleren kan kopen. Het opvangcentrum ligt wel dichtbij een militaire luchthaven. Telkens mijn kinderen een vliegtuig horen opstijgen of landen, krijgen ze schrik. Maar nu gaan ze naar school en doen het erg goed. Ik zie dat ze weer lachen en een gewoon leven hebben. Maar ze zijn nog steeds als de dood om naar Italië te worden terug gestuurd. De onzekerheid knaagt, maar ik hou het vol omdat ik hoop heb. Ik ben toch niet gevlucht om te wachten op hulp. We zijn hier om ons leven verder te zetten.

Wat zijn je dromen voor de toekomst?

Hanin: In een nieuw Syrië zou ik graag meebouwen aan een juridisch systeem waarin gerechtigheid mogelijk is en corruptie bestreden wordt. Daarom studeerde ik internationaal recht. Maar in Syrië zie ik geen toekomst voor mijn kinderen. Syrië zal na de oorlog nog veel jaren nodig hebben voor de heropbouw en om weer kansen te bieden. Hier kunnen zij een toekomst opbouwen. Daarom wil ik hier blijven en mijn diploma laten gelijkschakelen in België. Ik kan bijdragen in dit land.

* Hanin is een fictieve naam.