‘Hoe kon ik mijn kinderen laten opgroeien in het geweld?’

  • Het gezin Mani bekijkt foto's van vroeger (c) Xander Stockmans
  • De kinderen gaan naar school in België en spreken al Nederlands (c) Xander Stockmans
  • Het gezin Mani (c) Xander Stockmans
  • Het gezin Mani (c) Xander Stockmans
  • Het gezin Mani (c) Xander Stockmans
  • Het gezin Mani (c) Xander Stockmans

NAAM: Maher Mani (49) en Mervat Warda (37)
AFKOMSTIG UIT: Qamishli, Syrië
IN BELGIË SINDS: december 2011 (Mervat), januari 2013 (Maher)
STATUUT: subsidiair beschermden
VERBLIJFT IN: OCMW-woning Herent
IN HET KORT: Christenen, landbouwer (Maher), gevlucht naar Jordanië en België, onderweg gescheiden en herenigd in België

De Assyrische Mervat Warda en haar Armeens-christelijke echtgenoot Maher Mani woonden met hun drie kinderen in Qamishli, een stad in het noordoosten van Syrië. Maher was landbouwer, het gezin was welgesteld. Sinds het uitbreken van de oorlog stegen ook de spanningen tussen christenen en moslims. Het werd steeds gevaarlijker zodat uiteindelijk ook dit gezin ervoor koos om te vertrekken. Onderweg verloren ze elkaar uit het oog, maar vonden elkaar terug in België.

Hoe heeft de opstand jullie leven veranderd?

Mervat: Elke dag betoogden mensen voor de val van het regime. Toen de oorlog begon, hielpen de zonen van mijn oudere zus bij de verdediging van onze buurt. Politie was immers volledig uit het straatbeeld verdwenen. Toen de jihadisten aankwamen in Deir ez-Zor, een grote stad in de buurt, kwamen steeds meer vluchtelingen naar Qamishli. Dat heeft de spanningen enorm doen toenemen. We voelden ons niet meer veilig. We durfden onze kinderen niet meer naar school laten gaan.
Maher: Mervat verhuisde met de kinderen naar een christelijk stadje in de buurt. Ik moest in Qamishli blijven om onze landbouwgronden, onze inkomensbron, te beschermen.
Mervat: Toen we op een dag onderweg naar de kerk terecht kwamen in een woordenwisseling tussen Koerden en Assyriërs, besloot ik weg te gaan. Hoe kon ik mijn kinderen laten opgroeien in dat geweld?

Ging het vlot om een visum aan te vragen?

We wilden naar Zweden, maar pas op het vliegtuig hoorde ik dat ik onderweg was naar België.

Mervat: We wilden naar de familie van mijn man in Zweden, maar we wisten dat het onmogelijk is om een visum te krijgen. Daarom kozen we om met een smokkelaar te gaan. Hiervoor hadden we ons huis en onze landbouwgronden verkocht. We zijn bijna alles kwijt. In oktober 2011 vertrokken we naar Jordanië. De wegen zagen zwart van het volk. Onze taxichauffeur kende iemand die binnen de twee dagen een visum kon regelen om naar Europa te gaan.
Maher: Ik vertrouwde dat niet. Nog dezelfde dag ontmoetten we de smokkelaar en de volgende ochtend stonden we al op de luchthaven van Amman. Hoe kan dat? Ons vals visum kregen we pas vlak voor we op het vliegtuig stapten. Ik begon ruzie te maken. In de chaos verloor ik Mervat en de kinderen. Zij zaten op het vliegtuig en ik bleef achter.
Mervat: Op het vliegtuig ontdekte ik dan ook nog dat we niet naar Zweden onderweg waren, maar naar België.In de luchthaven van Zaventem werden we gearresteerd.

Hoe werd je hier opgevangen?

Mervat: Na drie weken in een appartement in Tubeke brachten ze ons naar het Klein Kasteeltje in Brussel. De begeleiders hebben ons heel goed geholpen. Onze eerste kerstavond buiten Syrië, zonder familie, was heel moeilijk. Ik begon me zorgen te maken, want ik wist niet waar Maher was.

Wat gebeurde er intussen met jou, Maher?

Maher: Ik belde naar mijn zus in Zweden om te vragen of Mervat bij hen was aangekomen. Maar zij wist van niks. Ik besliste terug te gaan naar Qamishli. De jihadisten hadden overal controleposten gezet. Ik moest een grote omweg maken via Homs. Daar hoorde ik bombardementen en het geratel van machinegeweren. Niemand durft die stad nog in. Mervat kon ik niet meer bereiken want ze had geen Syrisch nummer meer en ik had in Syrië geen internetverbinding. Ik wist niet eens dat ze in België waren. Na een half jaar thuis begreep ik dat ik er niet kon leven. Er was geen elektriciteit, mijn familie was weg, ons land was verkocht. Toen de grens met Turkije even open ging wist ik dat ik daarvan moest profiteren.

En zo begon je aan een levensgevaarlijke vlucht?

Maher: Inderdaad. In Istanbul kwam ik in contact met een smokkelaar. Hij bracht me in alle vroegte met de auto naar de Griekse grens. Aan de Evros-rivier moesten we een bootje oppompen. Waanzin. Bovendien zag ik Turkse politie. Ze schoten op ons. Maar het lukte. In Griekenland vroeg ik asiel aan, maar de politie bracht me naar een gevangeniskamp. Ik kreeg niet eens water. In Athene moest ik opnieuw een smokkelaar betalen. Ik wilde naar Zweden omdat ik dacht dat Mervat daar was. Maar toevallig ontmoette ik een kennis uit Qamishli. Zij wist via familie dat Mervat in België was. Met een vals paspoort ben ik naar hier gekomen en hebben we elkaar teruggevonden.

Hoe gaat het nu met jullie?

Mervat: Ik ben blij dat we weer samen zijn. God heeft ons herenigd. We wonen in een huis van het OCMW van Herent. Zij hielpen mij bij het zoeken naar een school voor mijn kinderen. Ze doen het heel goed op school. Op 16 september 2013 kregen we een verblijfsvergunning voor een jaar. Ik ben gelukkig nu. We wilden naar Zweden, maar nu ben ik trots dat ik in België ben gekomen. Dit wordt onze tweede thuis.
Maher: Ik vind het niet makkelijk. In Syrië werkte ik elke dag, hier voel ik me een bedelaar. Ik was één van de rijkste landbouwers van Qamishli, hier verveel ik me. Het enige wat ik doe is naar de Nederlandse les gaan. Ik voel me nutteloos en depressief. Soms denk ik eraan om terug naar Syrië te gaan. Maar België hield mijn Syrisch paspoort in, ik zit hier vast.

Mervats zus vluchtte naar Libanon met haar man en twee zonen. Ze huren er een appartement in een groot appartementsblok vol Syrische christenen. Ze praten elke dag via Skype. ‘Anderen hebben minder geluk en leven in tenten in vluchtelingenkampen. Maar als mijn zonen niet snel werk vinden, zal ons spaargeld snel op zijn. We weten nog niet wat we dan gaan doen. We vroegen al een visum in de Duitse en Franse ambassade, maar we werden geweigerd’, zegt Abu David Zakaria, de echtgenoot van Mervats zus.

Bekijk hier meer foto's (klik op de foto's voor uitleg).