Faisal (19)

  • Slaapzaal in een Belgisch gesloten centrum  © Nick Hannes
  • Een gesloten centrum in België  © Pieter Stockmans

‘Tijdens het tweede asielinterview vroeg ik: kan je me alsjeblieft hier vermoorden?’ 

In het gesloten centrum ontmoeten we een Afghaanse jongen die zich in dezelfde penibele situatie bevindt als de gemediatiseerde Navid Sharifi. We horen deze keer geen West-Vlaamse, maar een Antwerpse tongval. Bovendien behoort hij tot de sterk vervolgde etnische Hazara-minderheid, volgens de richtlijnen van de VN-vluchtelingenorganisatie, UNHCR een risicogroep in Afghanistan. Toch wordt hij binnenkort op het vliegtuig gezet, naar Afghanistan. Faisal’s gezicht verscheen nergens in de media. Voor hem werden geen petities gestart. Hij blaakt niet van zelfvertrouwen zoals Navid. Kwetsbaar, angstig en fragiel zat hij voor ons. Een jongen van 19.

Hoe was je leven in Afghanistan?

Faisal: ‘We woonden in Parwan, een stad op honderd kilometer van Kaboel. Toen ik tien jaar oud was, stierf mijn vader in een auto-ongeluk. Mijn moeder stierf bij de bevalling van mijn broer. Ik ging in Kaboel wonen en werkte er als automechanicus.’

Kan je iets vertellen over je vluchtroute naar België?

Faisal: ‘Helemaal alleen vluchtte ik naar Iran, over de bergen, en dan door Turkije en Griekenland. Ik was toen 15 jaar. Smokkelaars brachten me tot in Griekenland. In Athene zat ik één maand in een gesloten centrum voor kinderen aan de grens met Turkije. Dat was een gevangenis, met soldaten. Maar ze lieten me vrij en gaven me een uitwijzingsbevel. Ik kende niemand, dus vanaf de eerste nacht in Athene moest ik bij andere vluchtelingen in het “Alexandra Park” slapen. Een deken en een bank in de buitenlucht, meer had ik niet, acht maanden lang. En dan kwamen de fascisten. Ze sloegen me en jaagden me weg uit het park. Ik vluchtte van park tot park. Mensen hadden me gezegd dat België goed was voor vluchtelingen, dus vluchtte ik naar Italië en nam daar de trein naar Frankrijk en dan België.’

Hoe waren je eerste maanden in België?

Faisal: ‘Begin januari 2012 vroeg ik asiel aan, maar in België was er ook geen plaats voor vluchtelingen. Ze stopten me in een hotel in Brussel, aan “Anneessens”. Daar heb ik vier maanden gezeten, ik zag geen enkele begeleider. Ik was er alleen, net zoals in Griekenland. Na vier maanden mocht ik naar een opvangcentrum in Antwerpen.’

Hoe is je asielprocedure verlopen?

Faisal: ‘Ik woonde tien maanden in het centrum. Mijn asielaanvraag werd afgewezen. Op mijn achttiende moest ik het centrum verlaten en stond ik weer op straat. Ik was plots illegaal in dit land. Dat akelige gevoel dat ik kende van in Griekenland was weer helemaal terug. Nu sliep ik in parken in Antwerpen in plaats van in Athene. Ik dacht dat België het land van de mensenrechten was. In totaal woonde ik bijna twee jaar in Antwerpen. Ik volgde Nederlandse les in Hoboken.’

Hoe verloopt je uitwijzingsprocedure naar Afghanistan?

Faisal: ‘Toen ik in de parken sliep, dacht ik dat een tweede asielaanvraag misschien een oplossing was. Maar de Dienst Vreemdelingenzaken pakte me op en bracht me naar een centrum met prikkeldraad en hekken. Ik zit nu al drie maanden opgesloten. Ze probeerden me al eens op het vliegtuig te zetten, maar ik heb gezegd dat ik niet wilde terugkeren. De Afghaanse ambassade gaf me niet eens een reisdocument omdat het in Afghanistan onveilig is. Wat gaat er gebeuren wanneer ze me een tweede keer proberen terug te sturen? Ik heb gehoord dat ze me dan zullen vastbinden. Hoe kan ik dan weigeren? Ik ben bang van de politie.’

Hoe zal je terechtkomen, als je binnenkort in Afghanistan zou landen? 

Faisal: ‘In Afghanistan zou ik niet alleen afgesloten zijn van mijn vrienden en mijn leven in Belgiëmaar ook van mijn eigen familie in Iran. Ik kan dat land niet binnen. Veel van mijn ooms en tantes wonen in Iran, mijn ouders zijn dood. Ik heb geen broers of zussen meer. In Afghanistan word ik gewoon een vluchteling in een nieuw land. Turkije, Griekenland, België, Afghanistan, overal ben ik een vluchteling. Ik wil een vaste plaats. Tijdens het tweede asielinterview vroeg ik aan de dossierbehandelaar: “Kan je me alsjeblieft hier vermoorden? Ik wil niet terug naar Afghanistan. Ik wil liever hier sterven dan daar.”’

Faisal’s verhaal toont ons dat er nog andere jongeren zijn zoals Scott Manyo, Parwais Sangari en Navid Sharifi. Alleen zijn ze minder populair en genieten ze niet dezelfde ondersteuning van een lokale gemeenschap. Wat denkt hij wanneer hij op het nieuws in het gesloten centrum de hele tijd over Navid hoort spreken, maar nooit over hem? Het is bevreemdend om deze fragiele jongen, die worstelt met trauma’s waarvoor anderen zouden worden behandeld, terug te vinden in een mensonwaardige plaats: een gesloten centrum voor ‘illegalen’?


* Fictieve naam omdat betrokkene te bang was om onder zijn echte naam te getuigen.

Verhaal opgetekend door Pieter Stockmans, beleidsmedewerker van Vluchtelingenwerk
oktober 2013

Worden veel Afghanen teruggestuurd naar Afghanistan?

België heeft in de laatste drie jaar ongeveer 40 Afghaanse alleenstaande mannen gedwongen terug gestuurd naar Afghanistan. Na de betoging van 25 september 2013 werden ongeveer 43 Afghanen opgesloten in een gesloten centrum om hen terug te sturen naar Afghanistan. Indien de DVZ hen effectief zou terugsturen naar Afghanistan, zou dit een opmerkelijke stijging betekenen. Gezinnen met kinderen worden in de praktijk niet gedwongen teruggestuurd naar Afghanistan. Wat niet automatisch betekent dat zij ook legaal in het land verblijven. Heel wat Afghanen, waaronder ook gezinnen met kinderen, verblijven hier zonder geldige verblijfsdocumenten. De overheid vindt dat zij er voor kunnen kiezen om vrijwillig terug te keren.