Nieuws

Onderzoek naar de arbeidsmarktintegratie van asielzoekers in Vlaanderen: een bloemlezing

Het Steunpunt Werk bracht gisteren de resultaten van haar onderzoek naar de arbeidsmarktintegratie van asielzoekers in Vlaanderen uit. Daaruit blijkt o.a. dat een kwart van de asielzoekers werk vindt na een jaar en dat deze jobs vaak een slecht statuut hebben: tijdelijk en op interim-basis. Vluchtelingenwerk zet zich in op werkgelegenheid voor asielzoekers en vluchtelingen en bestudeerde dan ook aandachtig het onderzoek. Een bloemlezing aangevuld met onze eigen aanbevelingen:

-  Uit het onderzoek blijkt dat een kwart van de asielzoekers werk vindt na een jaar. Het gaat om diegenen die een arbeidskaart C hebben aangevraagd én zich inschrijven bij de VDAB. Hierbij formuleren we een aantal bedenkingen:

  1. De beschikbare cijfers zijn beperkt. Wat wordt gemeten zijn de asielzoekers, erkende vluchtelingen en subsidiaire beschermden met  een arbeidskaart C, die zich inschrijven bij de VDAB. Wat wil zeggen dat de kennis die uit de cijfers voortkomt altijd dat gebrekkige en beperkte meten moet in acht nemen. 
  2. Slechts de helft van de asielzoekers en vluchtelingen schrijft zich in bij de VDAB volgens het onderzoek van het Steunpunt Werk. Vinden ze de weg naar de VDAB? En zoniet, waarom is dat?  
  3. De jobs hebben slechte statuten: tijdelijk en op interim-basis. Er wordt weinig ingezet op duurzame uitkomsten. Het is voor overheidsactoren op het terrein belangrijker dat vluchtelingen en asielzoekers werken dan de duurzaamheid van het werk. Uit ander onderzoek van het Centrum Sociaal Beleid (CSB) aan de Universiteit Antwerpen over duurzaamheid van arbeidsintegratie blijkt dat 12% van de asielzoekers en vluchtelingen een job of opleiding langer dan twee jaar aanhoudt.


-  Uit het onderzoek blijkt dat waar er wel duurzaam wordt gewerkt, dat te maken heeft met geïntegreerd werken en afstemmen tussen arbeidsmarktactoren op het terrein. Dat gebeurt vaak lokaal en met ESF-projectmiddelen: tijdelijk Europees geld. Wat regulier beleid moet zijn is in de praktijk projectgericht. In Antwerpen en Gent loopt het goed met de aanpak van de projecten ‘Activering Vluchtelingen Antwerpen’ en ‘Werkplek Vluchtelingen’, ook al omdat men nieuwkomers ernstig neemt in het mee vorm geven van hun toekomsttraject, maar de ESF-projectfinanciering maakt dat dit project kan stopgezet worden waardoor alle kennis en inzet verdwijnt.

-  Inburgeringstrajecten voor taalverwerving en maatschappelijke oriëntatie zijn volstrekt ontoereikend volgens de onderzoekers. Een vorig onderzoek van het HIVA aan de KULeuven, bevestigt dat oriëntatie door de trajectbegeleiders van het Agentschap Inburgering en Integratie leidt tot een te beperkte doorstroom van 50% van de inburgeraars die aan een job geraakt. Ook de wachtlijsten voor nieuwkomers stijgen.  En de manier waarop de inburgeringstrajecten worden ingericht draagt niet bij aan snel werk vinden. De gesegregeerde aanpak waarbij nieuwkomers de taal verwerven in een apart leslokaal en met klassieke lesmethodes neemt gelukkig wat af. En werkplekleren en taal op de werkvloer nemen toe, net zoals meer outreachende projecten om taalverwerving te organiseren op plaatsen waar nieuwkomers ook echt komen, zoals de Inloopcentra van Kind En Gezin. Het onderzoek van het Steunpunt Werk maakt dan ook meer dan terecht het volgende fundamentele punt: 'Asielzoekers die een inburgerings- en inwerkingstraject combineren en asielzoekers die enkel een inwerkingstraject volg(d)en, hebben op korte termijn een lagere waarschijnlijkheid om uit te stromen naar werk dan asielzoekers die geen traject volgen.' Het is volgens Vluchtelingenwerk Vlaanderen hoog tijd voor meer aangepaste en flexibele trajecten van inburgering op maat, ook gekoppeld aan arbeidsmarktparticipatie.

- Taal doet ertoe. En nieuwkomers die de taal kennen, hebben een beentje voor volgens het onderzoek. De taalverwerving moet ook meer op maat van de nieuwkomer, aansluitend op de specifieke arbeidsmarkttrajecten die hij/zij volgt. Maar er is evengoed bewustwording nodig van hoe taalvereisten ook uitsluitend werken. Wanneer is men deel van een geheel, als de taal daar de sleutel toe is? De vraag 'wanneer ken je genoeg de taal?' wordt ons meermaals gesteld vanuit vluchtelingen. Meer zelfs, kan de taal van de ander ook een verrijking vormen voor dat geheel? En kunnen we dat evengoed erkennen?

- Het kader voor de erkenning en valorisatie van werkervaring en van in het thuisland verworven kwalificaties, is niet alleen moeilijk maar blijkt ook vaak overbodig. Asielzoekers en vluchtelingen komen toch vaak niet terecht in de job waarvoor ze gekwalificeerd zijn.

- Er wordt weinig geïnvesteerd in begeleiding op het terrein (naast een gebrek aan kader en afstemming). Volgens het onderzoek heeft VDAB een overvloed aan projecten rond werkgelegenheid. Maar er is volgens Vluchtelingenwerk Vlaanderen nood aan een visie en kader over arbeidstrajectbegeleiding, zoals een waaier van jobcoach- en mentorprojecten doen. Ook de besparingen in het Agentschap Inburgering en Integratie op trajectbegeleiders die moeten oriënteren en ‘begeleiden’ naar een toekomstperspectief van leren of werken, heeft een negatieve impact. Dat slechts de helft de weg naar VDAB vindt hoeft dan ook niet te verbazen.

- Er is geen kader voor een handhavingsbeleid tegen discriminatie en racisme. Er zijn weinig tot geen praktijktests, of het hangt af van een lokaal bestuur dat daarop inzet.

 

Ook werd in het onderzoek een aantal aanbevelingen voor de ondersteuning van werkgevers gedaan. Vluchtelingenwerk Vlaanderen vult deze aanbevelingen aan:

- 'Werkgevers en sociale partners dragen een grote verantwoordelijkheid om de arbeidsmarktintegratie van asielzoekers te bevorderen. Het is essentieel om werkgevers te informeren over de wetgeving en mogelijkheden voor het tewerkstellen van asielzoekers (Commissie Diversiteit, 2016). Beleidsmakers kunnen hiertoe bijdragen door instrumenten aan te bieden om diversiteit te meten en door coaching te organiseren die werkgevers onder meer helpt bij het uitwerken van rekruteringsprocedures (Vassart, 2016).' In de praktijk worden de werkgevers echter weinig ondersteund, laat staan betrokken. De middelen aan vakbonden om délégués te ondersteunen op de werkvloer in de omgang met superdiversiteit via het project “Focus op Talent”, en de steun vanuit VDAB taalcoaches is beperkt. Minister Muyters schafte het doelgroepenbeleid af (Evenredige ArbeidsDeelname/EAD- beleid). Het grootste deel van de middelen uit de afbouw van het EAD-beleid gingen naar de KMO-portefeuille die vraaggedreven werkt. Maar dat werkt niet. Een federale en vooral Vlaamse regering die zich zo pro-werkgever uit maar weinig inspanningen doet ter ondersteuning van welwillende werkgevers. Wij pleiten voor duurzame overlegmodellen met werkgevers(organisaties), zodat zij zelf betrokken worden in de transitie naar evenredige arbeidsdeelname.

'Zo is de rol van discriminatie op de Vlaamse arbeidsmarkt een blinde vlek. Dit meenemen in toekomstig onderzoek is belangrijk aangezien (etnische) discriminatie op de Vlaamse arbeidsmarkt reeds vastgesteld werd (bv. Baert, Cockx, Gheyle, & Vandamme, 2013, 2015).' De Vlaamse regering weigert vooruitgang te boeken op antidiscriminatiebeleid en praktijktests te lanceren. Discriminatie bestrijden is een zaak van zelfregulering. 

 

Kortom, ondanks het beleid van de Vlaamse en federale regering rond werk, sociale economie en integratie en asiel (Muyters, Peeters en Homans en tot voor kort Francken), presteren vluchtelingen betrekkelijk goed op de arbeidsmarkt, met de beperkte cijfers die we hebben. Het zijn de verborgen cijfers die moeten verontrusten.

De hierboven besproken punten zijn ook de probleempunten die Vluchtelingenwerk Vlaanderen bespreekt in ons verkiezingsmanifest en waarvoor een reeks voorstellen worden gedaan over een andere manier van aanpakken. Lees hier ons manifest voor de verkiezingen. 

Ons project Road of Change is Belgische laureaat Karel De Grote-prijs voor jongeren

Een reis dwars door Europa, over routes die worden afgelegd door migranten en vluchtelingen. Met dat ambitieuze project, uitgevoerd met veertien gemotiveerde jongeren uit zeven Vlaamse scholen, is Vluchtelingenwerk Vlaanderen i.s.m. Bond zonder Naam geselecteerd als Belgische laureaat van de Karel de Grote-prijs voor jongeren 2018.

'Road of Change' is er dus in geslaagd om als eerste uit de vele Belgische inzendingen te komen. Nu gaat het de concurrentie aan met 26 andere nationale genomineerden voor de prestigieuze Europese Karel de Grote-prijs voor jongeren 2018 (European Charlemagne Youth Prize). Op 8 mei 2018 zullen we de Europese winnaar kennen.

Road of Change

Op 9 februari 2018 begon het team van 'Road of Change' aan een reis van tien dagen door Europa. Het doel? Luisteren naar de verhalen van mensen die op de vlucht zijn. Veertien leerlingen en hun zes leerkrachten, vergezeld door zes afgevaardigden uit het maatschappelijk middenveld en drie journalisten, bezochten steden in Slovenië, Kroatië, Servië, Italië, Frankrijk en België.

Tijdens hun reis ontmoetten ze mensen uit Irak, Iran, Syrië, Afghanistan, Eritrea, Ethiopië, Pakistan en Bangladesh. Zij zijn allen gevlucht voor oorlog of onmenselijke leefomstandigheden en ze hebben allemaal een verhaal te vertellen. Door die verhalen te delen, maar ook door te leren van 'changemakers' die ze tegenkwamen onderweg (NGO’s, mensenrechtenactivisten, lokale gemeenschappen, overheidsactoren, etc.), willen de Belgen het bewustzijn over het thema migratie vergroten.

“Het is een reis die het mogelijk maakt om met anderen contact te maken en hen beter te begrijpen.” leggen ze uit. “Een reis die jongeren helpt te groeien, en na te denken over Europese waarden en mensenrechten.”

Project op lange termijn

'Road of Change' is niet alleen een reis, maar vooral een project op lange termijn. Voor de start van het project moeten we terug naar het voorjaar van 2017. Toen selecteerden de initiatiefnemers, Vluchtelingenwerk Vlaanderen en Bond zonder Naam, veertien deelnemers uit 80 kandidaten. In de maanden die daarop volgden, konden de geselecteerde jongeren kennismaken met storytelling, geweldloze communicatie en informatie over het Europese asielsysteem. Daarnaast leerden ze communiceren over hun activiteiten en fondsen werven. Ze organiseerden debatten en evenementen op de deelnemende scholen en publiceerden informatie op sociale media (ondertussen met meer dan 20.000 volgers). De voorbereidingen voor het project eindigden met bezoeken aan de vluchtelingenkampen in Calais en Duinkerke.

Het uiteindelijke doel van het project is niet de reis zelf. 'Road of Change' is een uitnodiging aan jongeren om in debat te gaan over migratie, op te komen voor de mensenrechten, bij te dragen aan een betere toekomst, deel te nemen aan initiatieven voor een meer verenigd Europa en op lange termijn misschien het beleid te veranderen. Daarom past het project goed in het profiel van de Karel De Grote-prijs.

De Karel De Grote-prijs

De Europese Karel de Grote-prijs voor jongeren heeft als doel de ontwikkeling van Europees bewustzijn bij jonge mensen aan te moedigen en hun deelname aan Europese integratieprojecten te bevorderen.

In België stelden 18 projecten zich kandidaat voor de Karel De Grote-prijs bij het Informatiebureau van het Europees Parlement in België. Een jury van Belgische Europarlementsleden nomineerde 'Road of Change' als Belgische laureaat die mag meedingen naar de beroemde Europese Karel de Grote-prijs voor jongeren, samen met 26 andere nationale laureaten. De winnaar wordt op 8 mei bekendgemaakt in Aken.

Meer weten

'Road of Change' is een project van Vluchtelingenwerk Vlaanderen in samenwerking met Bond zonder Naam en FOMU, met steun van Veranderwijs.nu, Erasmus+ en Jint vzw.

De jongeren die deelnamen aan 'Road of Change' kijken uit naar hun trip naar Aken. Ondertussen gaat hun avontuur verder.

  • Van 20 april t.e.m. 20 mei 2018 stellen ze hun verhalen tentoon in het Fotomuseum Antwerpen (FOMU) bij een reeks indrukwekkende foto's van Yassine Atari die met hen meereisde. Daarover weldra meer
  • Bij de opening van de FOMU-expo op 20 april zal ook de videodocumentaire over hun reis in première gaan, een productie van Zwijgen is geen optie (ZIGO)
  • Op hun Facebookpagina  volg je welke lezingen de jongeren geven, welke acties ze opzetten enz.
  • Bekijk ook www.roadofchange.be

3x3 voorstellen voor een gastvrije gemeente

De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. (Kandidaat) beleidsmakers denken na over een nieuw beleid. De campagne Gastvrije Gemeente van Vluchtelingenwerk Vlaanderen en partners wil hen aanmoedigen om voorstellen mee te nemen die de rechten en kansen van asielzoekers en vluchtelingen waarborgen. Dat doen we met concrete voorstellen rond wonen, werk en onderwijs. Daaruit komt deze selectie van 3x3 voorstellen: 

WonenWerkOnderwijs

VERZEKER GRONDRECHTEN

Schrap de voorwaarde “lokale binding” voor vluchtelingen bij het toewijzen van een sociale woning
 
Geef het goede voorbeeld:
ban discriminatie bij het gemeentepersoneel
 
Bied elk kind onderwijs en gelijke kansen, ook kinderen die (nog) geen papieren hebben
 

WERK SAMEN MET GASTVRIJE BURGERS EN MIDDENVELD

Laat OCMW en CAW samenwerken met woonbuddies van vluchtelingen
 
Zet in op begeleiding naar werk door middenveldorganisaties
  
Betrek vrijwilligers en buurtorganisaties bij onderwijs op maat van nieuwkomers
  

SENSIBILISEER EN INFORMEER

Informeer sociaal werkers over woonrechten van nieuwkomers
 
Vertel werkgevers over kansen die diversiteit biedt voor de werkvloer
  
Stimuleer burgerparticipatie bij naschoolse huiswerkklasjes
  

Lees meer in onze
nota over wonen

Lees meer in onze
nota over werk

Lees meer in onze
nota over onderwijs


We stimuleren gastvrije burgers en initiatieven om het onthaal en de integratie van mensen op de vlucht op de lokale politieke agenda te zetten. Steun jij onze voorstellen en wil je dat jouw toekomstig bestuur ze opneemt? Klik dan door naar onze petitie. In de drie steden of gemeenten waar we de meeste ondertekenaars tellen, gaan we onze beleidsvoorstellen in oktober 2018 persoonlijk aan de nieuwe burgemeester overhandigen!

Maak je steun zichtbaar en zet je naam onder onze voorstellen

 

 

Download hier onze uitgebreide nota's met beleidsaanbevelingen:

Krachtlijnen voor een gastvrije gemeente - Werken aan wonen

Krachtlijnen voor een gastvrije gemeente - Werken aan werk

Krachtlijnen voor een gastvrije gemeente - Werken aan onderwijs