Asielzoekers terugsturen naar Griekenland is onaanvaardbaar en onmenselijk

  • Griekenland, eiland Lesbos, kamp Moria (c) Human Rights Watch

België, dat erg weinig asielaanvragen ontvangt, levert baanbrekend werk om nog meer asielzoekers af te wentelen op Griekenland. Asielzoekers die in ons land asiel aanvragen, maar de Schengenzone zijn binnengekomen via Griekenland, zal België voortaan weer terugsturen. Daarover heeft staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken vorige week een akkoord bereikt met de Griekse Minister voor Migratie.

Volgens de Dublin-akkoorden is het Europese land waar een asielzoeker de sterkste band mee heeft, verantwoordelijk om de asielaanvraag te behandelen. Onder deze akkoorden is wat de sterkste band is cruciaal. Wanneer de asielzoeker namelijk geen nauwe familiebanden heeft met een lidstaat, beslist men dat het de lidstaat is die als eerste de asielzoeker tot het Schengengrondgebied heeft toegelaten. In 2016 bereikten volgens Frontex meer dan 170 000 asielzoekers het Europese grondgebied via Griekenland. In vergelijking daarmee, vroegen in België dit jaar slechts 9 342 mensen asiel aan. Volgens staatssecretaris Francken zouden minstens 553 onder hen via Griekenland de Schengenzone zijn binnengekomen en dan zijn doorgereisd naar ons land. Al wie na 15 maart 2017 via Griekenland naar ons land is gekomen, kan teruggestuurd worden.

Europese Commissie: terugsturen naar Griekenland kan 

In december 2011 veroordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens België voor het terugsturen van asielzoekers naar Griekenland in het kader van de Dublin-procedure. De aanleiding voor die beslissing was dat de Griekse autoriteiten de mensenrechten van de asielzoekers met de voeten traden: zij belandden op straat en hun asielaanvraag werd niet behandeld. Alle EU-lidstaten zetten om die reden hun overdrachten aan Griekenland stop. Maar in december 2016 besloot de Europese Commissie dat lidstaten vanaf maart 2017 opnieuw asielzoekers naar Griekenland zouden kunnen terugsturen in het kader van de Dublin-akkoorden.

Op basis van de rapportage door de de Griekse autoriteiten, besloot de Commissie dat zij de fundamentele tekortkomingen in het asielsysteem grotendeels verhielpen. 'De Griekse autoriteiten hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt bij het verhelpen van de tekortkomingen in hun nationale asielstelsel. Hierdoor kunnen er vanaf 15 maart 2017 geleidelijk aan weer Dublintransfers naar Griekenland plaatsvinden', kondigde vicevoorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie aan. De Commissie formuleerde daarnaast een risk bezorgdheden met daaraan gekoppeld aanbevelingen. Griekenland moet blijven focussen op een daadwerkelijke toegang tot de asielprocedure, gratis juridische bijstand, moet blijven voldoende opvang garanderen en procedures installeren voor kwetsbare asielzoekers.

Tot nog toe heeft Griekenland steeds geweigerd om asielzoekers effectief terug te nemen. België slaagt er nu als eerste Europese lidstaat in om een akkoord te bereiken met Griekenland over het overdragen van asielzoekers.

Mensenrechten op de helling

Vanwege het sluiten van de grenzen naar de Balkanroute, de EU-Turkije deal en de zeer lage resultaten van een Europese solidair spreidingsplan, zouden momenteel meer dan 62 500 asielzoekers in Griekenland verblijven. Hoewel Griekenland de Europese normen omtrent de asielprocedure in haar wetgeving heeft omgezet, worden die niet toegepast. De asielprocedure is er voor velen simpelweg niet toegankelijk en de opvangomstandigheden zijn miserabel.

Human Rights Watch klaagt aan dat de opvangkampen voor asielzoekers op de Griekse eilanden permanent kampen met overbevolking en onhygiënische omstandigheden. Gezondheidszorg ontbreekt er volledig.

Op het vasteland belanden asielzoekers vaak in de illegaliteit, zonder enige vorm van opvang of bijstand. Ook kwetsbare asielzoekers zoals personen met een beperking, vrouwen, kinderen en ouderen leven er vaak op straat. Bij gebrek aan opvangplaatsen sluiten de autoriteiten niet-begeleide minderjarigen soms op

De nochtans cruciale aanbevelingen van de Europese Commissie blijven vooralsnog dode letter. De aanbevelingen zijn in feite te herleiden tot het absolute minimum wat zeker verwacht zou mogen worden van een mensenrechten respecterend asielsysteem. In deze omstandigheden, is het dan ook onaanvaardbaar en onmenselijk dat België asielzoekers terugstuurt naar Griekenland.