Jobcoaches en hun ervaringen

In samenwerking met de VDAB leidde Vluchtelingenwerk twintig jobcoaches op. Deze vrijwillige jobcoaches worden ingezet om een brug te slaan tussen werkzoekende vluchtelingen en werkgevers. Een jobcoach zet de ambities en vaardigheden van een werkzoekende in de verf, en zoekt mee naar manieren om obstakels weg te werken. Dat een werkzoekende vluchteling er zo niet alleen voor staat, is heel belangrijk. Hieronder lees je de interviews met onze jobcoaches. 

Meer info

Voor meer informatie over dit project of vragen over de jobcoach bij jou in de buurt, kan je contact opnemen met aarnout@vluchtelingenwerk.be, tel. 02/225 44 00 of surf naar onze website.

Met de steun van

Anne-Marie

Anne-Marie (54) is jobcoach in Lochristi en vergelijkt haar ervaringen met haar voormalige interimwerk. ‘Werkzoekende vluchtelingen benaderden mij minder spontaan dan andere werkzoekenden uit de gemeente.’

'Wij zoeken naar werk waar ze zich thuis voelen en waarbij ze duurzaam van start kunnen gaan.'

Daarom besloot zij om Nederlandse conversatietafels op te starten in Lochristi. Op die manier is er een informeler contact met werkzoekende nieuwkomers. ‘Als vluchtelingen de Nederlandse taal beter beheersen, dan gaan ze ook gemakkelijker in de maatschappij hun plekje vinden.’

Ook diploma’s en werkervaring van vluchtelingen worden in ons land meestal niet erkend. Zij beginnen van onderaan. ‘Als jobcoach helpen wij hen met het opstellen van hun CV en uitstippelen van hun parcours. Het is belangrijk dat zij een juiste inschatting krijgen van zichzelf en hun toekomstige job, voor ze zich als kandidaat aanbieden. Begeleiding van begin tot einde is noodzakelijk.’

Hoewel de hindernissen soms groter blijken dan bij de autochtone werkzoekenden, blijft Anne-Marie erin geloven dat uiteindelijk de perfecte match tussen de wensen van de werkzoekende vluchtelingen en hun job wordt gevonden. ‘Wij zoeken naar werk waar ze zich thuis voelen en waarbij we denken dat ze duurzaam van start kunnen gaan.’

Brigitte

Brigitte (60) is jobcoach in Vlaams-Brabant en een van de nieuwkomers dit jaar. Hoewel ze nog geen ervaring heeft met het project, voelt ze sterk aan hoe moeilijk het is om als vluchteling in België aan de slag te gaan. Twee jaar geleden werd zij vrijwilliger bij de conversatietafels in Brussel, waar vluchtelingen in het Nederlands kunnen oefenen door middel van gesprekken en educatieve gezelschapspellen. ‘Als vrijwilliger bij de conversatietafels probeerde ik een Syrisch koppel te helpen. Zij vroegen mij of ik hen thuis zou kunnen komen bezoeken. Toen kwam ik te weten welke problemen ze ervaarden en zag ik hoe complex hun leven was. Dat is toch een ervaring dat mij aangespoord heeft om mee te werken aan het project Jobcoaches.’

Voor de begeleiding van werkzoekende vluchtelingen heeft Brigitte een stappenplan, waarvan zij ook tijdens haar carrière gebruik maakte. ‘Op mijn vorige werkplaats spraken we altijd over drie personen die we moeten aanbieden: Bennie, Kenny en Willie. Wie ben ik? Wat ken ik? Wat wil ik? Mensen met verschillende culturele achtergronden en leefwerelden hebben hun eigen ideeën.’ Volgens haar is zelfkennis de sleutel tot succes.

‘Ik denk dat het belangrijk is om vluchtelingen erop te wijzen dat je van waarde bent en je voor anderen respect moet hebben. Voor de rest moeten ze terug kunnen genieten van het leven. Er start namelijk een nieuw leven.’

Net zoals bij de andere jobcoaches, wordt de band met de werkzoekende vluchtelingen steeds groter en word je hun vertrouwenspersoon. ‘Als vertrouwenspersoon kan je hen helpen met problemen die verder reiken dan alleen de technische begeleiding. Ik probeer zo veel mogelijk te luisteren en mijn inzicht te geven.’ Daarnaast wil Brigitte ervoor zorgen dat zij terug vertrouwen in zichzelf en anderen krijgen. ‘Ik denk dat het belangrijk is om vluchtelingen erop te wijzen dat je van waarde bent en je voor anderen respect moet hebben. Voor de rest moeten ze terug kunnen genieten van het leven. Er start namelijk een nieuw leven.’

Romain

Romain (71) is jobcoach in Aalter en maakte zijn carrière in de managementsector in de industrie. Na zijn pensioen wou hij verandering en zocht naar vrijwilligerswerk. ‘Ik ben gaan kijken naar vrijwilligerswerk in de sociale sector. Zo kwam ik eerst terecht in de gehandicaptenzorg voor gehandicapte kinderen, waar ik vier jaar als vrijwilliger les heb gegeven. En dan ben ik toevallig gebotst op de advertentie voor jobcoach in de krant.’

De vluchtelingenproblematiek heeft Romain altijd al aangesproken. Door hen te helpen met het vinden van werk wil hij ervoor zorgen dat vluchtelingen een plaatsje krijgen in onze maatschappij. Hij vertelt dan ook graag over zijn ervaring met een Syrische vluchteling die woonachtig is in Aalter.

'Mijn rol is een bruggenbouwer zijn tussen potentiële werkgevers en de werkzoekenden met een migratie-achtergrond. Dat is de essentie van onze job.’

‘De dame in kwestie is een alleenstaande moeder met een kindje van zes jaar, die twee jaar geleden gevlucht is voor het oorlosgsgeweld in Syrië. Ze is boekhouder van opleiding en zou graag werk vinden dat aansluit bij haar opleiding. Omwille van haar sociale situatie en haar gebrek aan mobiliteit (ze heeft enkel een fiets) was het voor mij snel duidelijk dat zij bij voorkeur een job in Aalter zelf zou moeten kunnen vinden. Ik ben dan op zoek gegaan naar een bedrijf in Aalter dat op zoek is naar een boekhoudersprofiel en heb dat uiteindelijk ook gevonden. Ik ben naar de directie toegestapt en heb hen gesproken over de mogelijkheid om een kandidaat met een migratieachtergrond en het juiste diploma in overweging te nemen. Na enkele overleggesprekken bleek de directie bereid om met de Syrische dame kennis te maken. Ik heb toen een aantal gesprekken georganiseerd tussen de directie en de dame zelf en na enige tijd besliste de directie om haar een kans te geven. Op dit moment zit het aanwervingsproces in de fase van het opmaken van de nodige documenten om zo spoedig mogelijk een stagecontract te kunnen laten starten. De officiële partijen die daarbij betrokken zijn, zijn vooral de werkgever zelf, het OCMW van Aalter en een vertegenwoordiger van de Welzijnsband Meetjesland.’

Volgens Romain is dit soort project niet alleen nuttig, maar ook broodnodig. Vluchtelingen die in België verblijven, willen zeer graag werken, maar krijgen hier moeilijk de kans toe. “De overheid zorgt voor huisvesting en leefloon, maar laten hen daarna in een hoekje zitten. Als je die mensen contacteert, weten ze heel weinig of niets over de streek en de werkmogelijkheden. Ze kennen ook de weg niet naar de arbeidsmarkt en  weten niet waar te beginnen”. Romain vertelt dat hij als jobcoach het vinden van een potentiële werkgever en het daarop volgend sollicitatieproces kon vergemakkelijken en zodoende een verschil kan maken in het leven van vluchtelingen. ‘Mijn rol is een bruggenbouwer zijn tussen potentiële werkgevers en de werkzoekenden met een migratie-achtergrond. Dat is de essentie van onze job.’

Inke

Inke (48) is jobcoach in Brussel en erkende gedurende haar carrière in de human resource sector het belang van de perfecte match. Ik wil mijn professionele competenties inzetten voor mensen op de vlucht. Mijn ervaring in human resource zou hierbij moeten helpen.’

Momenteel werkt Inke samen met twee vluchtelingen, elk met hun eigen achtergrond en verhaal. Zo begeleidt zij een Syrische vluchteling en samen met hem bekijken zij zijn opties. ‘Hij wil Franse les geven en ik wil bij hem de deur openen voor verschillende opties. Het solliciteren voor een job blijkt gemakkelijker te gaan als ik samen met hem opvolg.’

Vluchtelingen worden bekeken als een probleem, maar ik denk dat ze geen probleem kunnen vormen als ze erin slagen om in onze maatschappij en arbeidsmarkt te integreren.’

Maar het begeleiden gaat verder dan alleen werkmogelijkheden bespreken. Als jobcoach creëer je een band met de werkzoekende en steun je hem of haar ook doorheen moeilijke(re) tijden. ‘Mensen hebben ook behoefte aan gesprekken en inspiratie. Het is moeilijk om van nul te beginnen in een nieuw land.’

Volgens haar zit er een ook politiek idee achter het project. ‘Vluchtelingen worden bekeken als een probleem, maar ik denk dat ze geen probleem kunnen vormen als ze erin slagen om in onze maatschappij en arbeidsmarkt te integreren.’ De succesverhalen en persoonlijke relaties die zij eraan overhoudt maken de tocht volledig waard. ‘Met die twee vluchtelingen had ik dan ook een warme relatie. Je onderhoudt dus echt een band met die mensen. Dat maakt het proces zeer aangenaam en motiveert mij om aan het project mee te werken.’

Lore

 

Lore (30) is jobcoach in Gent en begeleid vluchtelingen in hun zoektocht naar werk. ‘We bespreken  eerst in een informele setting wat ze in het verleden hebben gedaan en in de toekomst graag willen doen.’ Zelf heeft Lore vooral ervaring met hoogopgeleide vluchtelingen. Dat maakt de weg naar de arbeidsmarkt soms een grotere uitdaging dan bij laagopgeleiden. Sommige diploma’s worden in België niet erkend en ze concurreren op de markt met vaak jonge net afgestudeerde Belgen. ‘Het is moeilijk voor hen om de kans te krijgen om zich te bewijzen. Ook al hebben ze niveau 5 of meer Nederlands, het zal altijd zwakker zijn dan de net afgestudeerde of reeds ervaren Belg. Dat zorgt ervoor dat zij zwakker lijken in een eerste, vaak telefonisch, sollicitatiegesprek. De meerwaarde van iemand die iets ouder is en enorm dankbaar is om te kunnen werken, wordt op dat moment niet meegenomen. Op die manier is de zoektocht lang en dat is frustrerend.’

‘De begeleiding van vluchtelingen hangt volledig af van hun interesses en capaciteiten’, zegt Lore. ‘Mensen met al wat ervaring en vaak verschillende diploma’s hebben minder nood aan een constante opvolging. Zij willen zo zelfstandig als mogelijk hun weg zoeken naar een volwaardig leven in België.’

‘Elke vluchteling die ik spreek, wil werken en bijdragen tot de Belgische samenleving. Hier hoop ik mijn steentje aan bij te dragen.’

Het stereotype beeld van vluchtelingen in sommige media spoorde Lore aan om zich positief op te stellen en aan het project mee te werken. ‘Zelfs voor een Vlaming is het soms moeilijk om ergens een kans te krijgen. Als vluchteling is de barrière van de werkgever naar hen toe nog zoveel groter. Met als gevolg dat we als samenleving op dit moment een enorm potentieel onbenut laten. Elke vluchteling die ik leerde kennen, wil iets teruggeven aan de Belgische maatschappij en al zeker geen kost zijn. Hen die kans geven en zo België vooruit helpen, daar hoop ik mijn steentje aan bij te dragen.’

Houria

Houria (56) is jobcoach in Gullegem en een trotse vrijwilliger. ‘Als vrijwilliger zorg je ervoor dat mensen zich kunnen integreren in onze maatschappij.’ Dat staat volgens haar centraal in het takenpakket van een jobcoach.

‘Als vrijwilliger zorg je ervoor dat mensen zich kunnen integreren in onze maatschappij’

Opdat de perfect match tussen het profiel van de vluchteling en de job kan worden gevonden, gebruikt Houria een stappenplan. Hierbij is het belangrijk om eerst vertrouwen te winnen bij de kandidaat. ‘We maken eerst kennis en dan stel ik mij voor. We praten ook over de thuissituatie, zodat de persoon zich durft open te stellen.’

Binnenkort pikt Houria de draad weer op en gaat terug aan het werk. ‘Hoewel ik terug werk heb gevonden, ben ik niet van plan om te stoppen met vrijwilligerswerk. Het raakt mij diep vanbinnen.’

Ria

Ria (52 jaar) is jobcoach in Lier en heeft jarenlange ervaring in de human resource sector, maar miste het persoonlijke contact met mensen. Via de nieuwsbrief van Vluchtelingenwerk Vlaanderen kwam ze in contact met onze jobcoaches. Na vijf opleidingsavonden is ze volop bezig met het begeleiden van werkzoekende vluchtelingen. ‘Ik krijg kandidaten door via de VDAB of via een contactpersoon van een vereniging in Lier, Voice Lier. Daarna nodig ik die persoon uit voor een gesprek, meestal bij mij thuis, om die beter te leren kennen en om te weten te komen wat hij of zij wil doen. Tenslotte ga ik op zoek naar vacatures. Eerst speur ik op het internet, en ik ga ook na met welke bedrijven ik al een goed contact heb gehad, of ik denk aan kennissen die me misschien kunnen helpen.

Wanneer vluchtelingen op zoek gaan naar een job, gaat dat niet altijd van een leien dakje. Zij hebben vaak wel een idee over hetgeen ze willen bereiken, maar botsen soms op een harde realiteit. Sommige bedrijven stellen nogal hoge eisen aan de job. Mensen willen zo graag aan de slag, maar hier kan het dan even duren. Dat ligt soms wel moeilijk. 

‘Ik vind het heel belangrijk dat die mensen zo snel mogelijk aan de slag kunnen gaan’

Hoewel het succes afhangt van de situatie, houdt Ria het hoofd boven water en gelooft ze in haar rol als jobcoach. Het is gewoon doorzetten en bedrijven blijven contacteren, tot je dat eerste gesprek te pakken hebt. ‘Ik vind het heel belangrijk dat die mensen zo snel mogelijk aan de slag kunnen gaan. Het is zeer belangrijk voor hun integratie in onze maatschappij en hun eigenwaarde. Ze komen met vele verwachtingen naar hier en ik kan ze proberen te helpen aan een job.’ 

Hilde

Hilde (60) is jobcoach in Gent en erkent het belang van begeleiding. ‘Iedereen heeft een inkomen nodig. Vluchtelingen willen absoluut werken, maar gaan de mist in.  Velen komen terecht in artikel 60 tewerkstelling bij het OCMW, maar na dat jaar zijn ze meestal nog onvoorbereid op de reële arbeidsmarkt en na een tijd valt alle begeleiding stil. Het is voor hen dan zeer moeilijk om te kunnen achterhalen wat hun wensen en capaciteiten zijn. Er is dus wel echt meer begeleiding nodig.’

Twee jaar geleden werd Hilde een woonbuddy, die vluchtelingen helpt bij hun zoektocht naar een woning. Zij ondervond al snel dat de zoektocht naar en het solliciteren voor werk een ander struikelblok was voor vluchtelingen. ‘Het is een noodzaak die je ziet. De mensen lopen echt verloren. Zij hebben geen zicht op onze arbeidsmarkt en zijn niet gewoon om zulke keuzes te maken.’

‘Het is een noodzaak die je ziet. De mensen lopen echt verloren. Zij hebben geen zicht op onze arbeidsmarkt en zijn niet gewoon om zulke keuzes te maken’

Zo hielp Hilde een Syrische man, die na een korte begeleiding een job wist te vinden. ‘Op een jobbeurs heeft hij contact gelegd met een drukkerij die, in samenwerking met de VDAB, zelf opleidingen aanbiedt. Aangezien het takenpakket bij zijn profiel paste en hij voordien in Syrië ervaring had in een drukkerij, is hij aan de opleiding begonnen.’ Hoewel de jongen ervan droomde om apotheekassistent te worden, overwoog hij samen met Hilde zijn wensen en noden. ‘Die jongen wil nog steeds apotheekassistent worden, maar hij had dringend een inkomen nodig. Het heeft overtuigingskracht gevraagd, maar hij houdt vol.’ Dat is ook de boodschap die Hilde wil meegeven: wie zoekt (samen met een begeleider), die vindt.

Joanna

Joanna is jobcoach in Dilbeek. Ze beschrijft haar opdracht als jobcoach het best in de woorden van één van haar coachees, Aissatou: ‘Je sais ce que tu fais et je vais le dire avec un proverbe de mon pays: il ne faut pas donner des poissons à quelqu’un qui a faim; il faut l’apprendre à pêcher.’ Hoewel Joanna van mening is dat de publieke dienstverlening in eerste instantie voldoende en aangepaste ondersteuning dient te bieden, ook aan vluchtelingen, is ze er zeker van dat vrijwillligerswerk ook effectief kan bijdragen.

‘Ik heb me kandidaat gesteld voor het project Jobcoaches, omdat ik ervan overtuigd ben dat een job en een inkomen kunnen bijdragen tot zelfrespect en het kunnen uitbouwen van een eigen verhaal en een persoonlijke droom.’ Ook het feit dat Vluchtelingenwerk vanuit dit project terugkoppeling zal geven aan het beleid vindt zij belangrijk.

De taken van een jobcoach kunnen volgens Joanna uiteenlopend zijn. ‘De aard en manier van begeleiden is echt afhankelijk van persoon tot persoon.’ Voor haar is het belangrijk om een vertrouwensbasis te creëren en de persoon te leren kennen om van hieruit de beste matchen te kunnen maken  met de realiteit van onze arbeidsmarkt.

‘Je sais ce que tu fais et je vais le dire avec un proverbe de mon pays: il ne faut pas donner des poissons à quelqu’un qui a faim; il faut l’apprendre à pêcher.’ (Aissatou)

De begeleiding gaat soms verder dan enkel de professionele loopbaan en daarom vindt ze dat de jobcoach zeker aandacht moet hebben voor zaken zoals taal, rijbewijs en familiale situatie. ‘Ik vind het belangrijk dat de jobcoach ook bijdraagt tot het inzicht van de coachee in ons democratisch systeem, de ‘instellingen’, de organisatie van ons ‘solidariteitssysteem’ (o.a. waarvoor dienen sociale bijdragen en belastingen die zowel zij als de werkgever betalen, bruto naar netto), wat is een arbeidsreglement?

Opvolging na het vinden van een job hoort er volgens haar ook bij: hoe dit afstemmen op organisatie van werk, gezin, verdere taal- of andere opleiding.  ‘De coachees met wie ik heb gewerkt waren echt gemotiveerd om er werk van te maken en ik dus ook!’

Iuliia

Iuliia (28) is jobcoach in Tienen en kwam via een inburgeringscursus in contact met onze jobcoaches.  Haar interesse in vrijwilligerswerk is steeds blijven groeien. ‘Vier jaar geleden kwam ik zelf als vluchteling naar België, maar voordien werkte ik al in een ngo, waar mijn passie voor vrijwilligerswerk is ontstaan.'

Iuliia spreekt zes talen, een vaardigheid die zeker van pas kan komen bij het begeleiden van anderstalige vluchtelingen. ‘Ik spreek Engels, Oekraïens, Russisch, Frans en Duits.  Recent spreek ik ook Nederlands, omdat ik een cursus heb gevolgd aan de Katholieke Universiteit Leuven.’

‘Ik wil mensen helpen met het vinden van een nieuwe job, zodat ze een nieuw leven kunnen beginnen hier in België’

Het project ligt Iuliia nauw aan het hart, omdat zij de angst die vluchtelingen ervaren, kent. Zij gelooft in een beter leven voor deze mensen. ‘Dit betekent echter niet dat elk verhaal een happy end heeft. Het proces is soms gemakkelijk en maar kan ook een uitdaging zijn.’ Maar als er één ding is wat Iuliia met zekerheid kan zeggen, dan is het dat ze de mooie momenten met de kandidaten niet snel zal vergeten. ‘De ervaring is gewoon top!’