‘Met een opblaasbootje stak ik de Evros over’

  • Ahmad toont een foto van zijn dochter, die samen met zijn vrouw achterbleef in Syrië (c) Xander Stockmans
  • Twee jaar lang praatte Ahmad enkel via Skype met zijn dochter (c) Xander Stockmans
  • Ahmad toont het Turks visum dat hij moet aanvragen om in Ankara de gezinshereniging te regelen (c) Xander Stockmans

NAAM: Ahmad Asaad
AFKOMSTIG UIT: Saraqeb, noorden van Syrië
IN BELGIË SINDS: 2012
STATUUT: vluchteling
VERBLIJFT IN: OCMW-woning Maarkedal (tijdens asielprocedure), huurwoning Gent (na asielprocedure)
IN HET KORT: activist, Slowaaks visum geweigerd, naar België gevlucht via Turkije en Griekenland, procedure gezinshereniging om gezin te laten komen

Ahmad Asaad is één van de pioniers van de Syrische opstand. In 2011, toen een sluipschutter hem probeerde uit te schakelen, werd het voor Ahmad te gevaarlijk. Hij liet zijn vrouw en dochtertje achter en legde zijn lot in de handen van smokkelaars.

Je was één van de pioniers. Wat deden jullie?

Ahmad: Toen de opstand begon in 2011 richtte ik een revolutionair coördinatiecomité op. Na de protesten in Der’aa startten we met solidariteitsbetogingen in Saraqeb. Ik voorzag zoveel mogelijk jongeren van materiaal zodat we konden filmen wat er gebeurde. Ik bracht doden en gewonden naar het ziekenhuis, maar velen bloedden dood op mijn achterbank omdat legertanks de wegen naar ziekenhuizen versperden.

Het werd te gevaarlijk om te blijven?

Ahmad: Op 11 augustus 2011 namen soldaten 200 mensen van mijn wijk gevangen. Wachten op een onvermijdelijke arrestatie werd zo ondraaglijk dat ik besliste om naar Slowakije te reizen. Jaren geleden kreeg ik al eens een visum voor dat land, maar deze keer bleven de poorten van Europa gesloten: de Slowaakse ambassade in Damascus vermoedde dat ik als vluchteling in Europa wilde blijven. Ik gaf het idee om te vluchten op.

Tot je de dood in de ogen keek?

Als Europa makkelijker visa zou toekennen, zouden mensen hun leven niet in handen moeten leggen van smokkelaars.

Ahmad: Ja, ik werd beschoten door een sluipschutter. Als een gek scheerde ik weg op mijn motor, naar mijn vrouw en dochtertje Shahed, maar mijn eigen vader stuurde me weg. “Je brengt problemen mee. Shahed krijg je niet te zien”, zei hij terwijl ze achter zijn rug kwam kijken. Ik gaf haar een haastige kus, dat is de laatste keer dat ik haar heb gezien. Maar als ik had geweten wat me allemaal zou overkomen, was ik nooit gevlucht.

Hoe verliep de vlucht?

Ahmad: Met de hulp van de man die ons kogels en walkietalkies uit Turkije had geleverd, raakte ik over de prikkeldraad en liep ik de duisternis in, tot aan de eerste Turkse stad. Daar sliep ik met andere Syriërs in boomgaarden. Ik wilde naar Jordanië, maar ik begreep dat ik als illegaal in Turkije niet meer legaal kon reizen. Of ik moest terug via Syrië passeren. Jordanië was daarom geen optie en ik kon dus maar één richting op.

Richting Europa?

Ahmad: Inderdaad. En in Turkije kon ik ook niet blijven, want ik zou er nooit werk vinden. Eenmaal in de clandestiniteit is het een gevangenis waar je niet meer uit kan. Ik reisde verder naar Istanbul, waar ik in contact kwam met een Syrische smokkelaar. Die man stapelde wel dertig mannen, vrouwen en kinderen in een bestelbusje. Er was zo weinig ruimte dat onze adem als druppels op onze hoofden viel. Ik had nooit gedacht dat Syriërs het lot van Afghanen en Afrikanen zouden moeten ondergaan. We moesten met een opblaasbaar bootje de wilde Evros-rivier aan de grens over. Opnieuw keek ik de dood in de ogen: in een vlaag van onbezonnenheid sprong ik in het kolkende water en trok het bootje tot de andere oever. Eindelijk was ik in Europa, in Griekenland, de grens van de waardigheid, dacht ik toen ik me ging aangeven bij de politie.

Wat gebeurde er in Griekenland?

Ahmad: De Griekse politie sloeg op mijn been en gooide me in een kooi. “Ik kom uit Syrië”, riep ik. De agent duwde me en riep: “You are illegal in Greece”. Ik twijfelde of ik wel in Europa was. Dezelfde avond zette de politie ons allemaal met een uitwijzingsbevel op een bus naar Athene. Ik slaagde erin met een ferry tot in Kreta te gaan. Voor 4.500 euro kreeg ik een valse identiteitskaart van een Oost-Europees land. Mijn vrouw verkocht haar sieraden om het te betalen. Als Slowakije me in september 2011 had toegelaten, waren de smokkelaars geen 7.000 euro en ik geen vele trauma’s rijker geweest. Waarom bestrijden overheden de smokkelnetwerken niet door makkelijker visa toe te kennen?

Uiteindelijk kwam je in België terecht?

Ahmad: Het was nooit mijn bedoeling om naar België te komen, het overkwam me gewoon. In Brussel vroeg ik asiel aan en werd ik opgevangen in Maarkedal. Na meer dan een jaar wachten kreeg ik het vluchtelingenstatuut. Nu kan ik eindelijk mijn vrouw en dochtertje laten overkomen. Zij zaten twee jaar vast in oorlogsgebied in het noorden van Syrië. Elke dag praatten we via Skype. “Papa, waarom zit je aan de andere kant van het scherm?” vraagt Shahed soms. Ze zijn nu zelf naar Turkije gevlucht. Gelukkig was de grens open, want net op dat moment begonnen rebellengroepen in het noorden van Syrië tegen elkaar te vechten. Ik probeer nu vanuit Turkije hun gezinshereniging te regelen.

Ahmad was bij de laatsten die nog over de Turks-Griekse grens zijn geraakt. De druk van West-Europa op Griekenland werd te groot. In juni 2012 sloot Griekenland, met de hulp van het Europees grensbewakingsagentschap Frontex, haar landgrenzen via de bouw van een grensmuur en met de inzet van 1.800 grenswachters. 'Wanneer één EU-lidstaat iedereen op het Schengen-grondgebied toelaat, draagt heel Europa de gevolgen', aldus staatssecretaris voor Asiel en Migratie Maggie De Block. Op amper een maand tijd liep het aantal vluchtelingen daar terug van 2.000 per maand naar 200.

De meeste Syriërs krijgen slechts een tijdelijk beschermingsstatuut en zij konden lange tijd geen beroep doen op een gezinshereniging. Daarom lieten sommigen hun familie smokkelaars betalen om met vluchtelingenbootjes naar Europa te komen. Op 11 oktober 2013 kapseisde en zonk zo'n vluchtelingenboot op de grens tussen Libische en Italiaanse wateren.

Hoe verloopt de gezinshereniging?

Ahmad: Het is een bureaucratische nachtmerrie. Shahed stond perplex toen ze me in Turkije zag, anderhalf jaar nadat ik vluchtte. Al die tijd was ik voor haar een gezicht op een computerscherm geweest. Ook ik was in shock. Ze was gegroeid. Toen ze me weer papa noemde, voelde ik me gelukkig en triest tegelijkertijd. In november 2013 ging ik nog eens terug. Telkens eist de Turkse ambassade dat ik een hotelreservatie voorleg. 400euro weggesmeten, want ik kan in Turkije bij mijn neef slapen. En dan zet het OCMW mijn leefgeld stop omdat ik naar Turkije reis om mijn familie uit de oorlog te halen.

Wat wil je kwijt aan de Belgische bevolking?

Ahmad: Ik ben België enorm dankbaar, maar ik ben vluchteling. Snappen jullie dat? In Zweden houdt de wet rekening met de situatie van vluchtelingen die alles verloren: ze krijgen financiële bijstand bij de procedure gezinshereniging zodat hun leefloon niet hoeft op te gaan aan procedures die de Zweedse staat zelf instelt. Hier kostte me het in totaal al 2000euro, van mijn leefgeld. Ik wil ook graag onafhankelijk zijn, maar ik ben voltijds bezig met de bureaucratie van de gezinshereniging. Ik kom niet toe aan taallessen om later werk te vinden. Uit een oorlog in Syrië kwam ik terecht in een oorlog met de Belgische wet. Het put me uit. In Zweden helpt het Rode Kruis families zelfs de reis naar Zweden afleggen.

Lees hier het uitgebreide verhaal over Ahmad’s activisme in Syrië

Bombardementen in Saraqeb (Syrië) en een beetje geluk in Turkije