Standpunten en aanbevelingen

De standpunten en aanbevelingen van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Mensen voorop: De weg naar een echt asielbeleid

In mei 2019 vinden de Vlaamse, Federale en Europese verkiezingen plaats.  Vluchtelingenwerk pleit voor een asiel- en integratiebeleid waarbij de mensen terug voorop staan. We geven in dit document de speerpunten mee van een constructief en duurzaam beleid. We formuleren hierbij aanbevelingen voor Vlaams, federaal en Europees niveau. We gaan met dit eisenpakket langs bij de verschillende democratische politieke partijen.

Naar een ambitieuzer structureel hervestigingsbeleid

Vandaag hebben mensen op de vlucht zo goed als geen veilige en legale manier om naar Europa en België te komen. Mensen op de vlucht reizen vaak langs gevaarlijke routes om Europa te bereiken. Samen met andere legale toegangswegen is hervestiging een belangrijk instrument om de vraag naar mensensmokkel te doen afnemen. Hoewel hervestiging vandaag één van de weinige veilige en legale toegangswegen is, kunnen te weinig vluchtelingen hierop beroep doen. Met dit voorstel willen we het belang van hervestiging benadrukken, en onze beleidsmakers wijzen op de nood aan een structureel hervestigingsbeleid met ambitieuzere quota. We geven concrete voorstellen om dit te verwezenlijken.

Niet-begeleide minderjarige vreemdelingen

Als jouw kind moet vluchten, wil je ook dat iemand voor hem zorgt - Naar een betere bescherming van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in België.

Niet-begeleide minderjarige vreemdelingen in België doorstaan een ongelofelijk hindernissenparcours. Hun voogd probeert hen daarbij zo goed en zo kwaad als mogelijk bij te staan. Dat blijkt niet altijd een eenvoudige opdracht.

In dit rapport gaan we na hoe we niet-begeleide minderjarige vreemdelingen beter kunnen beschermen en hun vrijwillige voogden meer kunnen ondersteunen. We vertrekken vanuit de ervaringen van de jongeren en hun voogden. We gingen hiervoor in gesprek met 70 vrijwillige voogden, kinderen en andere betrokkenen. Op basis van die gesprekken geven we aanbevelingen aan diverse beleidsmakers.

Het rapport werd geschreven met de financiële steun van het programma Rechten, gelijkheid en burgerschap van de Europese Unie (2014-2020). Vluchtelingenwerk Vlaanderen ondersteunt dankzij het project 'Guardianship Advanced INstruments for child protection in Europe (G.A.IN.)' vrijwillige voogden en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen.

Migranten op doortocht in België

In 2018 hielden wij in het Brusselse Noordstation gedurende acht maanden een juridische permanentie voor migranten in transit. We deden dit samen met Ciré, NANSEN vzw, Caritas International, het Burgerplatform voor steun aan de vluchtelingen en de Brusselse CAJ. Met dit rapport brengen we onze vaststellingen en aanbevelingen onder de aandacht.  

Veel van deze mensen zijn op zoek naar bescherming ten aanzien van hun herkomstland. Maar zij worden door het huidige beleid afgeschrikt om dat kenbaar te maken.

De huidige aanpak focust op ontrading en detentie. Dit is inefficiënt en leidt tot een verslechtering van de fysieke en mentale toestand van de migranten. Het creëert wantrouwen en de wil om onder de radar te blijven doorreizen. Op die manier worden ze nog kwetsbaarder voor misbruik door mensensmokkelaars. 

We pleiten voor

  • een open opvang- en oriëntatiecentrum, dat de migranten uit hun precaire situatie haalt en inzet op informatieverstrekking
  • een meer soepele en proactieve toepassing van de Dublin III-verordening
  • een effectievere bescherming van de niet-begeleide minderjarigen binnen deze groep
  • meer ondersteuning voor ngo’s en burgers in het werkveld

Humanitaire visa

Vandaag hebben mensen op de vlucht zo goed als geen veilige en legale manier om naar Europa en België te komen. De bestaande visumprocedures zijn niet aangepast aan hun situatie, waardoor zij hun leven vaak in handen van mensensmokkelaars en -handelaars leggen en levensgevaarlijke tochten ondernemen.

Wij pleiten voor veilige en legale toegang tot Europa en België voor mensen op de vlucht. Één aspect daarvan is een transparante en duidelijke procedure voor humanitaire visa. Met dit standpunt doen wij een concreet voorstel voor een procedure rond humanitaire visa, die bijdraagt aan een veilige en legale toegang aan mensen op de vlucht.

Het vergemakkelijken van gezinshereniging voor mensen op de vlucht

Gezinshereniging is naast hervestiging en humanitaire visa één van de weinige legale kanalen voor personen met nood aan internationale bescherming om naar België of de EU te komen. Maar veel familieleden die nood hebben aan internationale bescherming worden geconfronteerd met juridische en praktische obstakels om zo een aanvraag in te dienen. Dit holt het recht op gezinshereniging vaak uit en leidt ertoe dat mensen irreguliere kanalen moeten gebruiken om naar de EU te komen. In dit voorstel doen we enkele beleidsaanbevelingen om de procedure voor gezinsherenging te versoepelen waardoor meer mensen op de vlucht hun gezinsleven ook daadwerkelijk kunnen beleven.

Het recht op gezins- en familieleven binnen Dublin

Wanneer iemand bescherming zoekt in de Europese Unie, regelt de Dublinverordening (kort: Dublin III) welke lidstaat verantwoordelijk is voor het behandelen van de asielaanvraag. De aanwezigheid van het gezin is daarbij het eerste criterium. Dublin III erkent dus dat de eenheid van het gezin belangrijk is. Maar hoe werkt dat in de praktijk?

Vluchtelingenwerk Vlaanderen krijgt heel wat vragen van asielzoekers, hun familieleden, hulpverleners en advocaten over de mogelijkheden die asielzoekers hebben om zich tijdens het Dublinonderzoek met hun familie te herenigen. Welk recht op gezinsleven hebben asielzoekers volgens Dublin III? Welke familieleden vallen daaronder? Wat zijn de knelpunten?

Voor het Jaarverslag van het federaal migratiecentrum Myria schreef Vluchtelingenwerk daar een bijdrage over. Het volledige jaarverslag van Myria kan je hier raadplegen.

Kwaliteitsvolle opvang en begeleiding voor asielzoekers in België

Kwaliteitsvolle opvang en begeleiding van asielzoekers zijn een integraal deel van een goed beschermingsbeleid. Ervaringen die asielzoekers tijdens de periode in de opvang opdoen en de ondersteuning die ze er krijgen, hebben immers een belangrijke impact op hun toekomst in België of in hun land van herkomst. Iedereen heeft er dus belang bij om hen op een kwalitatieve manier op te vangen. Maar hoe ziet een kwaliteitsvolle opvang er nu precies uit?

Vluchtelingenwerk Vlaanderen heeft 17 jaar ervaring in opvang en begeleiding van asielzoekers. Die ervaring heeft ons veel expertise opgeleverd, en vooral een duidelijke visie rond opvang. We delen die visie en concrete verbetervoorstellen graag met beleidsmakers, onze leden en opvangpartners. Iedereen die rond opvang werkt kan deze nota als leidraad gebruiken.

Veilige en legale routes voor Syriërs op de vlucht

Het gewapend conflict in Syrië sleept al jaren aan. De teller van het aantal vluchtelingen in de regio staat op meer dan 3,9 miljoen, meer dan de helft zijn vrouwen en kinderen. De humanitaire noden in de regio zijn enorm. En de vluchtelingen kunnen haast nooit op legale wijze naar Europa komen om de bescherming te zoeken waar ze recht op hebben. UNHCR en voormalige Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken Cecilia Malmström hebben EUlidstaten meermaals opgeroepen om hun grenzen open te houden. Toch is er nog steeds geen sprake van een gezamenlijke Europese reactie. Slechts een beperkt aantal landen heeft maatregelen genomen.

België schonk tussen 2012 en 2014 15,5 miljoen euro voor humanitaire hulp aan Syrië. Dit is positief, maar blijft een bescheiden bijdragen in vergelijking met landen als Nederland (46,99 miljoen euro alleen in 2014), Duitsland (164,31 miljoen euro alleen in 2014) of het Verenigd Koninkrijk (144,73 alleen in 2014). Bovendien hebben Syriërs meer nodig dan geld. België geeft bescherming aan de Syriërs die tot hier geraken: in 2014 kenden de asielinstanties in bijna 97% van de behandelde asielaanvragen een beschermingsstatus toe. Maar als het gaat om proactief Syrische vluchtelingen te helpen om in veiligheid te geraken heeft ons land nog niet veel inspanningen gedaan. Van de 75 vluchtelingen die in 2014 zouden uitgenodigd worden zijn er momenteel slechts 22 aangekomen. Het is zeker positief dat België beslist heeft om het aantal uitgenodigde vluchtelingen voor 2015 te verdubbelen, van 150 naar 300, en om 225 plaatsen daarvan te reserveren voor vluchtelingen uit Syrië en Irak. Toch, gelet op de zwaarte van het conflict, kan en moet België meer doen.

In deze nota geven wij eerst een kort overzicht over de vluchtelingensituatie in de regio en over het beleid van de Belgische asielinstanties ten opzichte van de Syriërs die in België asiel aanvragen. Daarna schetsen wij wat de bestaande legale wegen zijn om naar België te komen. En leggen wij uit waarom deze niet aangepast zijn aan de situatie van vluchtelingen. Verder geven wij een kort overzicht van de initiatieven die andere lidstaten hebben genomen om Syrische vluchtelingen te helpen. En tenslotte doen wij concrete voorstellen van acties die België en de EU kunnen ondernemen om de toegang tot bescherming voor Syrische vluchtelingen te garanderen.

Beleidsnota: gezinshereniging & wonen

Vluchtelingenwerk Vlaanderen legt – samen met ORBIT vzw – de acute woonproblematiek van grote herenigde gezinnen onder de erkende vluchtelingen en subsidiair beschermden, op de onderhandelingstafels voor nieuwe regeerakkoorden. De toestand is nu schrijnend, maar er zijn oplossingen.

Om een beeld te krijgen van de specifieke uitsluitingsmechanismen die aan de basis liggen van de wooncrisis bij deze doelgroep, deden ORBIT vzw en Vluchtelingenwerk Vlaanderen een bevraging bij 18 burgerinitiatieven die met deze doelgroep werken. Onze bevindingen, analyses en oplossingen staan in deze nieuwe Beleidsnota Gezinshereniging & Wonen.

Enkel beschikbaar als download.