Leeftijdsonderzoek met botscan bij niet-begeleide minderjarige vreemdelingen niet zo betrouwbaar

In zijn blogpost van 18 mei verklaarde staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken dat vorig jaar één derde van de niet-begeleide minderjarige vreemdelingen loog over hun leeftijd. Na botscans bleek dat ze niet minderjarig waren. De staatssecretaris heeft een wetsvoorstel ingediend om hen te verplichten hun botscan zelf te betalen als blijkt dat ze niet minderjarig zijn. Botscans zijn echter niet helemaal betrouwbaar. UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, Unicef en het International Rescue Center hebben recent nog de nood aan een breder, multidisciplinair leeftijdsonderzoek aangekaart. Ook Vluchtelingenwerk dringt hier op aan. Toch blijft de botscan een belangrijke rol spelen in het bepalen van de leeftijd van niet-begeleide minderjarigen en dus ook de aard van hun procedure en de bescherming die ze krijgen. Deze praktijk focust niet op het belang van het kind waarbij kwetsbaarheid telt, en de juiste bescherming belangrijk is.

Botscans

Niet-begeleide minderjarige vreemdelingen waarvan de leeftijd in twijfel wordt getrokken worden in België door de dienst Voogdij medisch onderzocht. Op basis van botscans van de pols, het sleutelbeen en de tanden wordt bepaald of de jongere al dan niet jonger is dan 18 jaar. Het resultaat van dit onderzoek heeft een gigantische impact op het verdere leven van de jongere: de uiteindelijke leeftijd die wordt toegekend is niet alleen bepalend voor de asielprocedure, maar ook voor het recht op onderwijs, de strafrechtelijke aansprakelijkheid,…

De boodschap is dan ook: hoe meer voorzichtigheid, hoe beter. En daar wringt het schoentje. Veel EU-lidstaten, zoals België, beperken zich tot medische onderzoeken. Dat dit niet voldoende is, hebben het UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, UNICEF en het International Rescue Center (IRC) recent nogmaals aangekaart. Zij kwamen samen om het beleid rond niet-begeleide jongeren in Europa te bespreken, met als een van de meest kritieke punten op de agenda: leeftijdsbepaling van niet-begeleide minderjarigen. De aanbevelingen in het uiteindelijke rapport zijn duidelijk: meer harmonisatie en wederzijdse herkenning van leeftijd binnen Europa, leeftijdsbepaling in twee stappen en het kind mag nooit de financiële kosten dragen van een beoordeling van zijn of haar leeftijd.

Multidisciplinair leeftijdsonderzoek

In België beperken we ons tot medische onderzoeken, maar is dit wel in het hoogste belang van het kind? Zijn we wel voorzichtig genoeg? Het gaat immers om een extreem kwetsbare groep. Volgens de aanbevelingen dient een multidisciplinair leeftijdsonderzoek worden uitgevoerd. Dit omvat een medisch, maar ook sociaal, cultureel en psychologisch onderzoek.

De nood aan richtlijnen voor een betere bescherming van minderjarigen is groot. Dit blijkt ook uit een zaak die momenteel voorligt bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Daarin wordt voor het eerst de overeenstemming van procedures voor leeftijdsbepaling (in Italië weliswaar) met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikelen 3 en 8) in vraag gesteld. Een belangrijke zaak, en nogmaals een indicatie dat omzichtig moet worden omgegaan met beleid rond leeftijdsbepaling binnen de lidstaten, en dus ook in België.