Vluchtelingenwerk bezoekt Grieks detentiekamp

  • Vluchtelingenkamp Griekenland (c) Reuters

In mei 2012 begon Griekenland met de bouw van een gemilitariseerd detentiekamp voor tweeduizend migranten en asielzoekers. Vluchtelingenwerk kon het Amygdaleza kamp eind vorig jaar bezoeken.

Oorlog tegen asielzoekers en migranten

Aan de ingang van de politieacademie nodigt de agent me uit hem te volgen naar het detentiekamp. Opeens zie ik het kamp. Kooien met verschillende ondoordringbare lagen prikkeldraad, in de kooien honderden geesten op binnenkoertjes voor lange parallelle rijen containers, wachttorens bemand door politie met zware automatische geweren. Alles is gemilitariseerd. Alsof het land in oorlog is met de migranten.

Van zodra ze ons zien, komen vele asielzoekers tegen het hek staan. Van onder een deken staren tientallen verzwakte mannen me aan. Anderen negeren me en spelen verder voetbal met een klein versleten balletje. Overal gewapende agenten die luieren op plastic stoelen, patrouilleren tussen de kooien en de wacht houden op de wachttorens. Ze kijken de asielzoekers achter het hek amper aan. Het is moeilijk een medemens recht in de ogen te kijken vanuit een dergelijke positie van superioriteit.

De site doet denken aan beelden van concentratiekampen uit de Tweede Wereldoorlog. Geen migrant of asielzoeker op de vlucht voor geweld en intimidatie thuis zou in Europa mogen worden onderworpen aan een dergelijke vernedering. Al deze mensen zijn afkomstig uit landen als Afghanistan, Pakistan, Bangladesh en Somalië. In een andere kooi staan minstens 50 mannen in een cirkel rond een agent, die namen afroept: de dagelijkse telling op de binnenkoer. Een beeld dat ik enkel van films over gevangenissen ken.

Bouwwerf “Fort Europa”

De Europese Unie financiert de bouw en het beheer van het kamp. Dit is een Europees beleid. Griekenland is er slechts de uitvoerder van. Het land staat immers onder grote druk van de EU om “de illegale immigratie aan de poorten van Europa te controleren”. In Amygdaleza zullen uiteindelijk 2000 mensen kunnen worden opgesloten en bewaakt door 100 politieagenten. Europa laat toe dat migranten en asielzoekers tot 18 maanden in dergelijke kampen worden vastgehouden.

Vrachtwagens met nieuwe infrastructuur – prikkeldraad, hekken, materiaal voor wachttorens – rijden af en aan. De opbouw van Fort Europa, en ik sta erop te kijken. De asielzoekers slapen in groepen van acht in kleine containers met stapelbedden en een toilet. Ze kunnen slechts zes uur per dag naar buiten, in de kooien van 20mx20m. Vijf artsen zijn vier uur per dag aanwezig. Er zijn geen verpleegkundigen of maatschappelijk werkers. Een paar dagen terug braken rellen uit in een ander detentiecentrum, omdat de politie een zieke persoon naar het ziekenhuis weigerde te brengen. De politie gebruikte traangas om de rellen te onderdrukken. Aanstokers werden voor een strafrechter geleid.

De kindgevangenis

Kinderen verblijven niet in containers, maar in een gebouw iets verderop. Ik krijg toegang tot het gebouw. Groepjes kinderen achter tralies en tien gewapende politieagenten die door gang patrouilleren grijpen onmiddellijk mijn aandacht. De agenten bewaken 43 niet-begeleide minderjarigen. Geen sociaal werkers, geen hulp, geen voorzieningen voor het welzijn van de kinderen. Voor sociale of medische vragen kunnen ze enkel terecht bij de politie. Sporadisch is er in een klein kantoortje wel een arts aanwezig.

Ik ga een van de cellen binnen – slaapzalen met weinig meer dan vier muren, tien stenen bedden en dekens – en zie de kinderen verveeld op hun bed zitten. Ze zijn tussen de 14 en 18 jaar oud, en afkomstig uit Somalië, Sierra Leone, Guinee, Pakistan, Afghanistan en Syrië. Slechts een kind had een advocaat gezien. De jongen uit Pakistan begint te praten: ‘Kijk naar de muren en de vloer, vuil. Ik voel me vooral verdrietig omdat ik al vier jaar niet naar school kan gaan. Ik ben alles aan het verliezen, mijn opleiding, alles. Hier in de gevangenis krijg ik niet eens boeken om te lezen. Ik droomde van Frankrijk, waar mijn oom al is. En nu zit ik hier vast.’

Zal hij ooit zijn droombestemming bereiken? Deze kinderen zitten meestal zes maanden zinloos vast in Griekenland, en worden dan vrijgelaten met een uitwijzingsbevel van 30 dagen, zonder enige opvolging of steun. Ze belanden op straat. Wie kan reist door naar West-Europa. De meesten hebben geen geld en overleven in Griekenland.

De Griekse mensenrechtencrisis

Amygdaleza is ook een gevolg van de economische crisis en het toenemende racisme in Griekenland. Syriza, een grote linkse partij, steunt het beleid. Met 27% van de stemmen moeten ook zij hard zijn tegen migratie. Maar het is vooral de extreemrechtse Gouden Dageraad die het anti-vreemdelingengevoel gretig uitbuit. De partij belooft het verleden terug te brengen door de zwakke economie te beschermen tegen immigranten. Dat verhaal gaat erin als zoete broodjes, zeker omdat xenofobie een voedingsbodem heeft: veel immigranten komen nu eenmaal via Griekenland de EU binnen.

Griekenland is een triest voorbeeld van een sociaaleconomische crisis die zienderogen de steun voor solidariteit en mensenrechten doet afbrokkelen. Deze crisis is van fundamenteel belang om de verspreiding van detentie in Griekenland en de rest van Europa te begrijpen.

En wat doet België?

De Belgische staatssecretaris voor Migratie en Asiel Maggie De Block bezocht Griekenland in september 2012. Ze moedigde de harde aanpak aan: ‘Griekenland is al jaren de grote toegangspoort voor migranten naar West-Europa. De Afghanen, Irakezen, Pakistani, Somaliërs die de eerste 6 maanden van dit jaar in België asiel vroegen, kwamen bijna allemaal via Griekenland. Wij kunnen hier dweilen zoveel wij willen, als ze daar de kraan openhouden heeft dat geen zin’, aldus De Block. Ze zei dat de Griekse minister haar verzekerde dat ze naar een “opvangcentrum” verhuizen: omgebouwde politiescholen, kazernes. Een van deze centra is het Amygdaleza detentiekamp.