Verslag senaatshoorzitting opvang

Binnen de evaluatie van de Opvangwet is Vluchtelingenwerk - als opvangpartner van Fedasil - op 3 maart gehoord in de senaatscommissie Binnenlandse Zaken. Ook Fedasil zelf en andere opvangpartners als Ciré, Rode Kruis en Croix Rouge kregen het woord, net als de drie verenigingen van steden en gemeenten (VVSG, UVCW, ACVB).

Gemeenschappelijke knelpunten

Wet zonder uitvoeringsbesluiten

Alle partners oordeelden dat de opvangwet ‘op papier’ een goede wet is maar dat de uitvoering ervan te wensen overlaat. Voornaamste reden is dat amper 4 van de 27 uitvoeringsbesluiten klaar zijn. In praktijk moet elke opvangpartner naar eigen goeddunken zoeken naar pragmatische oplossingen. Dit belet een harmonisatie van de bestaande praktijken, één van de voornaamste doelstellingen van de wet.

Onvoldoende middelen

Alle partners zijn het erover eens dat de wet voorziet in een opvang waarin menselijke waardigheid centraal staat maar beklemtonen dat de middelen compleet ontoereikend zijn om zulke opvang in de praktijk te realiseren.

Opvang in twee fasen loopt mank

Ook de ‘opvang in twee fasen’ is een algemeen knelpunt. Opvang in twee fasen betekent dat de asielzoeker na vier maanden van de collectieve opvang in een individuele woonst terechtkomt. De termijn van vier maanden werd al van bij het begin van de inwerkingtreding van de opvangwet overschreden. De individuele opvang telt onvoldoende plaatsen om een vlotte doorstroming te garanderen. Sommige partners vinden de termijn van 4 maanden te lang omdat heel wat asielzoekers en hun kinderen in de periode met school en taallessen begonnen zijn. Na een verhuis moeten ze weer helemaal opnieuw beginnen. Voor Vluchtelingenwerk zou de individuele evaluatie van de noden van elke asielzoeker best binnen de maand gebeuren. Zo kunnen mensen met specifieke noden als bijvoorbeeld getraumatiseerde of zieke vluchtelingen snel naar aangepaste woningen. Alle partners pleiten voor extra plaatsen in individuele opvang.

Opvangcrisis dwarsboomt vlotte werking

Tenslotte vinden de partners dat de recente opvangcrisis het werk op het terrein enorm heeft bemoeilijkt. De overbezetting in de opvang is onder meer een gevolg van de aanslepende onduidelijkheid in het regularisatiebeleid. Bewoners die het land moeten verlaten denken niet aan terugkeer zolang er onduidelijkheid is over wie al of niet mag blijven. Alle partners hebben daarom tijdens de evaluatie van de opvangwet gepleit voor een snelle uitvoering van het regeerakkoord.

Pleidooi voor evaluatie asielprocedure

Daarnaast vinden de partners het nodig dat ook de hervormde asielprocedure geëvalueerd wordt. De duur van de procedure bepaalt immer de duur van de opvang.

Specifieke knelpunten

Meer regels op maat van individuele opvang

De partners van de individuele opvang (VVSG, UVCW, ACVB, VwV en Ciré) benadrukten de nood aan wettelijke bepalingen die meer aangepast zijn aan de werking van de individuele opvang. Het sanctiesysteem bijvoorbeeld is op maat gesneden is van de collectieve centra maar niet toepasselijk op de individuele opvang.

Maximumtermijn voor materiële opvang

Vluchtelingenwerk en Ciré pleiten voor een maximumtermijn voor materiële opvang. Nu blijven asielzoekers de hele asielprocedure in de opvang. Dit werkt goed bij korte procedures maar als de procedure te lang is, verliest betrokkene zijn autonomie en competentie. In datzelfde kader pleiten de verenigingen van steden en gemeentes – net als Vluchtelingenwerk - om  asielzoekers wettelijk de mogelijkheid te geven vrijwilligerswerk te doen zodat ze hun vrije tijd op een zinvolle manier kunnen invullen. Het Rode Kruis onderstreepte de nood aan een specifiek begeleidingstraject voor de illegale gezinnen met minderjarige kinderen. Zij verblijven soms heel lang in een collectief centrum en hebben geen enkel toekomstperspectief.

Naar aanleiding van deze hoorzitting hebben de commissieleden op 10 maart Minister Arena nogmaals geïnterpelleerd. Rapporteur en CD&V-senator Lanjri stelt een rapport met aanbevelingen op.

Eerder heeft Vluchtelingenwerk, samen met Ciré, de opvangwet vooraf grondig geanalyseerd. Conclusies en aanbevelingen vindt u in dit rapport. Een kortere nota waarop de interventie van Vluchtelingenwerk en CIRÉ in de senaat was gebaseerd vindt u hier.

Claudia Bonamini
Beleidsmedewerker

foto: Marcel Van Coile, Klein Kasteeltje, 2008