Voor Madina en Akop was terugkeren naar Moskou geen evidente keuze. Madina komt uit Dagestan. Akop heeft Armeense roots maar is geboren in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny. Tsjetsjenië strijdt al jaren voor onafhankelijkheid. Terwijl Russische soldaten de stad Grozny bombardeerden, pleegden Tsjetsjeense rebellen aanslagen in Moskou. Moskovieten hebben het dus niet altijd begrepen op hun landgenoten uit de Kaukasus.
Toch hopen Madina en Akop in Moskou een nieuw leven te beginnen. Via haar reïntegratieproject ondersteunde Vluchtelingenwerk het koppel. Afgelopen maand reisde collega Frédéric Vande Voorde naar de Russische hoofdstad. Hij sprak er met Madina over terugkeren en reïntegratie.
Jullie wonen hier erg klein. Was het moeilijk om een geschikt appartement te vinden?
“Goede huisvesting vinden is niet makkelijk”. “In Moskou zijn de appartementen enorm duur. Wij betalen 30.000 roebel (zo’n €810) aan huur en dat is meer dan we kunnen dragen. Gelukkig hebben we vrienden die ons helpen een goedkoper appartement te vinden ”.
“Werk hebben we ook nog niet. Akop wil graag aan de slag als taxichauffeur maar omdat hij Armeniër is en bovendien afkomstig uit Grozny, is het niet makkelijk om een werkvergunning te bemachtigen. Van zodra ik mijn registratie en werkvergunning heb, wil ik een zelfstandige handel opstarten. Daarvoor heb ik een basiskapitaal nodig maar ik kan hier geen lening krijgen. Ik moet dus wachten tot Akop voldoende verdiend heeft alvorens zelf aan de slag te kunnen gaan. Intussen zou ik graag een computer- en boekhoudcursus volgen maar ook daar is er nu geen geld voor.
Is zo’n reïntegratiesteun dan wel zinvol?
Absoluut. Die reïntegratieondersteuning is echt nodig. Het gaf ons minstens wat ademruimte. De contacten met de organisaties in België en in Rusland verliepen vlot. We ontvingen snel hulp en kregen antwoord op onze vragen. We zijn blij met jullie opvolging. De financiële steun die we van België kregen (in totaal €1900) was zinvol. Daarmee hebben we alvast twee maanden huishuur betaald. Geld voor andere dingen was er niet. Zoals ik al zei is het leven in Moskou vreselijk duur en mag ik niet werken zonder geregistreerd te zijn. Die registratie geraakt maar rond nadat ik mijn officiële documenten heb binnengebracht. Hiervoor moet ik naar Dagestan reizen en daarvoor heb ik voorlopig geen geld.
Waarom besloten jullie naar Moskou terug te keren?
Onze asielprocedures verliepen niet goed en we raakten teleurgesteld in België. We hadden gehoopt ons daar te vestigen en te werken. Zonder inkomen kan je ook in België niet leven. In Rusland kennen we ten minste de taal en hebben we vrienden op wie we kunnen rekenen.
Hoe verliep de terugreis?
We ondervonden nergens problemen. Bij onze aankomst aan de luchthaven stonden vrienden ons op te wachten. Ook Akops moeder woont in Moskou. Vrienden en familie zijn nu erg belangrijk voor ons want zonder steun kom je er niet. Wel zijn we, sinds onze aankomst in Moskou, al eens op straat gecontroleerd. Gelukkig hebben we allebei een Russisch paspoort en zou er ons in principe niks kunnen gebeuren. In Moskou leven ook heel wat mensen uit Centraal-Azië. Voor hen zijn zulke controles minder evident.
Hebben jullie vlot toegang tot gezondheidszorg of sociale hulpverlening?
Ook hier heb ik zonder registratie geen recht op. Ik heb geen toegang tot de basisgezondheidszorg. Gelukkig hebben wij geen bijzondere medische problemen want verzorging zouden we niet kunnen betalen.
Hoe is jullie levensstandaard hier?
Die is niet slechter dan vóór ons vertrek naar België maar de prijzen in Moskou zijn wel enorm gestegen. Alles is twee tot drie keer duurder geworden. Toen Akop nog mocht werken in België was onze levensstandaard goed. Maar zonder werkvergunning hebben we in België ook geen perspectief op een goed leven. Het is dan beter in Moskou te wonen en te werken.
Wisten jullie vooraf hoe het in Moskou zou zijn?
Niet echt. Het was beter geweest om dat te weten zodat we een idee hadden van wat ons hier te wachten stond.
Waren jullie zonder financiële steun ook teruggekeerd?
Toch wel. We zouden desnoods te voet teruggekeerd zijn.
Denken jullie nog aan emigreren?
Nee, en we willen ook niet meer terugkeren naar België.
Zouden terugkeer- en reïntegratieprogramma’s beter kunnen?
Om je in een stad als Moskou te vestigen, heb je meer middelen nodig. Met de steun die we kregen konden we twee maanden overbruggen. Voor reïntegratie is dat erg weinig. Wat extra hulp zou goed zijn geweest want op dit moment hebben we het erg moeilijk. Zodra we een goedkoper onderkomen en werk hebben, zullen we minder afhankelijk zijn van anderen.
Op 9 juni belde Frédéric opnieuw met Madina. Akops werkvergunning is in orde. Hij kan als chauffeur aan de slag bij een transportfirma. Met zijn loon kunnen Akop en Madina alvast de huurschuld betalen. Ze zijn nog altijd op zoek naar een goedkoper appartement.
Frédéric Vande Voorde & Gonnie Put
foto's: Frédéric Vande Voorde & Charlotte Vandycke
(juni 2008)
Meer informatie over de reïntegratiesteun van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.
