Opnieuw gaan studeren als vluchteling: het kan lukken
Sinds 2004 begeleidde Vluchtelingenwerk zo’n 350 asielzoekers, vluchtelingen en andere nieuwkomers met plannen om opnieuw te gaan studeren in het hoger onderwijs. Vandaag presenteren we de resultaten en aanbevelingen uit die rijke ervaring.
De vluchtelingen kregen informatie en advies over studeren in het hoger onderwijs en in het volwassenenonderwijs. Cliënten konden ook rekenen op een begeleidingstraject op maat wanneer zij effectief wensten in te stromen.
Ieder academiejaar starten ongeveer 30 van onze cliënten met een studie of opleiding. Opnieuw een studie beginnen is niet zo vanzelfsprekend. Er zijn heel wat drempels: je moet voldoende Nederlands kennen, je moet de nodige documenten voorleggen of een toelatingsproef afleggen, je moet het financieel kunnen redden en het vergt bovenal een grote inzet en aanpassing. Het is bovendien extra zwaar als je nog niet met zekerheid weet of je definitief in België zal kunnen blijven. 42% van onze cliënten heeft een lopende asielaanvraag die ontvankelijk is verklaard (oude asielprocedure). Maar ook 22% is erkend vluchteling. 19% heeft een andere verblijfsvergunning die geldig is voor bepaalde of onbepaalde duur.
We tellen maar liefst 62 verschillende nationaliteiten, maar de meeste cliënten komen uit Afrika (30%), gevolgd door Rusland en de ex-Sovjetrepublieken (28%) en het Midden-Oosten (23%). Verder vinden we het positief dat 1 op 3 van onze cliënten een vrouw is.
Bovendien kunnen we stellen dat ons doelpubliek zeer hooggeschoold is: maar liefst 50% heeft al een diploma hoger onderwijs uit het herkomstland op zak en 70% heeft al ooit hoger onderwijs gevolgd. Heel veel cliënten slagen er niet in om hun kwalificaties uit het herkomstland hier te laten valideren en willen graag een job op niveau. Dat is de voornaamste reden waarom ze terug naar de schoolbanken willen.
Maar een studie aan een Vlaamse universiteit of hogeschool is een harde noot om te kraken. De meeste opleidingen worden in het Nederlands aangeboden en het academisch taalgebruik in het hoger onderwijs verschilt van het Nederlands dat je dagdagelijks gebruikt. Vluchtelingenwerk vindt dat universiteiten en hogescholen dringend werk moeten maken van extra lessen academisch Nederlands tijdens het academiejaar.
Studeren is ook maar mogelijk als je het financieel redt. Sinds dit academiejaar werden de nationaliteitsvoorwaarden om een studietoelage te krijgen uitgebreid en komen meer vreemdelingen hiervoor in aanmerking.
Nu het hoger onderwijs steeds meer keuzemogelijkheden en individuele leertrajecten biedt, wordt het alsmaar moeilijker om je weg erin te vinden. Extra ondersteuning en begeleiding van vluchtelingen, asielzoekers en nieuwkomers blijkt erg noodzakelijk te zijn.
We stellen vast dat eens de kaap van het eerste jaar genomen is, heel wat hardwerkende en gemotiveerde studenten erg goede resultaten behalen. Veel hangt af van het feit of de student zich een beetje thuis voelt in het hoger onderwijs. Veel cliënten zijn al wat ouder dan de Belgische studenten en hebben ook vaak een gezin. Het is vaak moeilijk voor hen om zich terug aan te passen aan het studentenleven.
We merken dan ook dat heel wat vluchtelingen en nieuwkomers steeds meer kiezen voor het volwassenenonderwijs. In het ‘hoger beroepsonderwijs’ kan je opleidingen volgen op het niveau van het hoger onderwijs, maar ze zijn eenvoudiger te combineren met werk of een gezin doordat de lessen ’s avonds of in het weekend worden georganiseerd. Bovendien zit je er samen met andere volwassenen in de les, wat het contact met medecursisten vergemakkelijkt.
Vluchtelingenwerk hecht veel belang aan deze sociale integratie. Zo organiseerden we enkele ontmoetingsmomenten waarop studerende vluchtelingen studeertips en ervaringen konden uitwisselen. Vluchtelingenwerk heeft ook voor verschillende vluchtelingen in het hoger onderwijs een peter of meter gezocht. Een peter of meter is een Belgische ouderejaarsstudent die de vluchteling of nieuwkomer een beetje wegwijs maakt in de universiteit of hogeschool en helpt bij het verwerken van de leerstof. Dit blijkt erg succesvol te zijn. Vluchtelingen voelen zich sneller thuis en maken sneller contact met studenten. Bovendien kunnen Belgische studenten kennis maken met de leefwereld van vluchtelingen en asielzoekers.
Opnieuw studeren gaat vaak gepaard met vallen en opstaan, maar het blijkt zeker geen utopie te zijn. Vluchtelingenwerk wil in de toekomst universiteiten en hogescholen nog meer aansporen om deze groep niet in de kou te laten staan. We hebben hun talenten hard nodig.
.