Het oranje-blauwe akkoord over asiel en migratie bevat heel wat onderdelen en voorstellen die ook aanwezig waren in het memorandum dat Vluchtelingenwerk begin 2007 aan de politieke partijen overmaakte. Andere belangrijke punten zijn dan weer niet te bespeuren. Een overzicht.

Oranje-blauw herhaalt het engagement om de nieuwe asielprocedure na één jaar te evalueren en daarbij ook de afschaffing van de criteria voor onontvankelijkheid te overwegen. Vluchtelingenwerk vroeg dit in zijn memorandum. Daarnaast vroegen we ook volle rechtsmacht te geven aan de beroepsrechtbank maar hiernaar heeft het akkoord geen oren. Verder stelde Vluchtelingenwerk voor om de werking van de kosteloze juridische bijstand (aan asielzoekers en aan alle andere begunstigden) grondig te evalueren. Dit idee werd opgenomen in het hoofdstuk Justitie.

Inzake regularisatie is het akkoord het meest teleurstellend: geen criteria in de wet en geen garantie op een onafhankelijke adviescommissie, zoals wij samen met vele anderen vroegen. Wel komt er een overgangsmaatregel voor asielzoekers met een beroep bij de Raad van State of een aanvraag tot regularisatie, niet na 3 jaar procedure zoals wij vroegen maar slechts na 4 of 5 jaar. Van de vlottere gezinshereniging voor erkende vluchtelingen lijkt geen sprake. Integendeel, op dat vlak opteert oranje-blauw duidelijk voor een verstrenging.

De regering weigerde zich te engageren om kinderen en andere kwetsbare groepen niet langer in gesloten centra op te sluiten. Die mogelijkheid blijft dus bestaan. Toch zet het akkoord een stap in de richting van wat wij voorstelden met het engagement om te werken aan alternatieven voor opsluiting van families met kinderen. Voor niet-begeleide minderjarigen gaat het akkoord dan weer de goede richting uit: een verblijfsstatuut in de wet, zoals we voorstelden, en een verbetering van de voogdij.

Asielzoekers zullen voortaan mogen werken na 6 maanden in de asielprocedure; ook dit sluit nauw aan bij wat Vluchtelingenwerk vroeg. Of er ook goede maatregelen komen om de evenredige arbeidsdeelname van vluchtelingen te stimuleren, zal moeten blijken als oranje-blauw het hoofdstuk "Werk" aflevert.

Op het vlak van terugkeer, opsluiting en verwijdering lijkt het akkoord ronduit teleurstellend. Verder dan de obligate herhaling dat vrijwillige terugkeer prioriteit heeft op gedwongen uitzetting, komt men alweer niet. Sterker nog, mogelijk wordt de capaciteit in de gesloten centra opgedreven en dat is zonder meer een slechte zaak.

Tot slot waarschuwden we tevergeefs voor het samensmelten van de bevoegdheden over Fedasil en de asielinstanties onder één minister. Wij vrezen dat daarmee de sociale missie van de opvang in gevaar zal gebracht worden. De opvang zou wel eens volledig in het teken van de verwijdering kunnen komen. Er komt één minister die ook coördinerende bevoegdheden krijgt naar zijn collega's, wat dan weer wel een goede zaak is. Ook goed is dat er eindelijk een structureel orgaan komt waarlangs de inspraak van het middenveld (ngo's en vakbonden) in het migratiebeleid gegarandeerd wordt.

Een overzicht van de grote lijnen van het akkoord en een algemene reactie van Vluchtelingenwerk lees je op www.vluchtelingenwerk.be.

Pieter De Gryse
Directeur
Vluchtelingenwerk Vlaanderen