nummer 1 - 2009 © Vluchtelingenwerk Vlaanderen 2009

Recent raakte bekend dat de overheid de opvang voor asielzoekers zou uitbreiden met 850 “echte” opvangplaatsen. Die beslissing liet ruim een jaar op zich wachten. De opvangcrisis begon in januari vorig jaar en escaleerde in de maand augustus. Als tijdelijke maatregel voorzag de overheid in noodopvang. Maar rond kerstmis bleek ook die noodopvang ontoereikend en ondermaats. Gezinnen met kinderen verblijven veel te lang in een pand dat ongeschikt is voor langdurig verblijf. Claudia Bonamini is beleidsmedewerkster bij Vluchtelingenwerk. Zij volgt de opvangcrisis op de voet. Haar voornaamste vaststelling is dat asielzoekers in de opvang op dit moment ongelijk behandeld worden.

Claudia Bonamini: "Sinds vorig jaar januari stelt Vluchtelingenwerk vast dat asielzoekers veel langer dan de wettelijke termijn van 10 dagen in de noodopvangstructuren verblijven. Het verschil tussen de gewone opvang voor asielzoekers en zo’n noodopvang is erg groot. Nochtans heeft elke asielzoeker volgens de opvangwet recht op onderdak en voeding voor de duur van de procedure. Ongelijke behandeling zou hier niet mogen. Toch werkt België nu met twee maten en gewichten. De goed georganiseerde grootschalige opvangcentra enerzijds en de noodopvang anderzijds. Deze laatste werd vier maanden geleden in der haastgeorganiseerd. Families met kinderen komen terecht in een huis dat op punt stond om gesloopt te worden. . Voor een goed begrip van de ongelijkheid binnen de opvang, zal ik hieronder de voornaamste verschillen kort schetsen."

Bed, bad en brood

Volgens de opvangwet hebben asielzoekers enkel recht op onderdak en maaltijden. OCMW steun krijgen ze niet. De grootschalige opvangcentra in ons land voorzien dan ook in drie gevarieerde maaltijden per dag waaronder vegetarische schotels. Bovendien hebben de bewoners een keuken ter beschikking om bijvoorbeeld eten te maken voor de kleintjes. In de noodopvang wordt maar twee keer per dag eten gebracht. Dat wordt opgediend in de ruimte die ook dienst doet als ontvangstruimte. De maaltijden zijn weinig gevarieerd en niet aangepast aan de eetgewoontes van de bewoners. Bij een lang verblijf in de noodopvang is dit eenzijdige voedsel, vooral voor de kinderen, nadelig.

Hygiëne

Anders dan in de opvangcentra heeft de noodopvang geen wasmachine of ruimte om de was te doen. Bewoners kunnen de weinige kleren die ze hebben onvoldoende wassen.

Maatschappelijke begeleiding

Bij z’n aankomst in het opvangcentrum krijgt de asielzoeker recht op bijstand van een maatschappelijk assistent. Die zorgt voor sociale, administratieve, juridische en psychologische begeleiding. Voor mensen die in het herkomstland of tijdens de vlucht zware trauma’s opliepen is zo’n vertrouwenspersoon onontbeerlijk. De noodopvang telt voor 30 gezinnen amper 2 –erg jonge- begeleidsters. De meisjes hadden vooraf geen ervaring met de asielwetgeving. Hun ondersteuning blijft noodgedwongen beperkt tot het logistieke. Wegens gebrek aan mensen en middelen is er van sociale, juridische en psychologische begeleiding geen sprake. Hierdoor hebben sommige asielzoekers de uitnodiging voor hun interview bij de asielinstanties gemist. Als gevolg daarvan werd hun asielaanvraag automatisch geweigerd.

Onderwijs en opleiding

Kinderen in deopvangcentra gaan naar een school in de buurt van het centrum. De begeleider regelt de inschrijving. Ook de volwassenen krijgen stimulansen om taal- en andere opleidingen te volgen zodat ze hun dag toch zinvol kunnen doorbrengen. Omdat de noodopvang ‘tijdelijk’ is, wordt er niet gezocht naar een school voor de kinderen. Nu families er veel langer dan 10 dagen verblijven, gaan ook de kinderen een lange tijd niet naar school.

Daginvulling

Omdat asielzoekers niet mogen werken en alleen maar wachten op een beslissing, organiseert het opvangcentrum culturele en sportactiviteiten voor zijn bewoners. Alle centra hebben een televisiezaal en de meesten beschikken over een internetlokaal. Voor de kinderen organiseren de centra aangepaste activiteiten zijn er aparte speelruimtes. In het noodopvangcentrum is niets voorzien, zelfs geen televisie of ontspanningsruimte. Voor een kort verblijf is dit geen probleem maar als families hier meer dan 50 dagen doorbrengen, zorgt dat uiteraard voor spanningen tussen de bewoners en met het personeel.

Conclusie

Er is dus een groot verschil tussen beide opvangformules. Onderdak, maaltijden, hygiëne en begeleiding zijn in de noodopvang onvoldoende. Precies daarom moet een verblijf in de noodopvang van korte duur zijn. Dat is nu niet het geval. De 850 extra volwaardige opvangplaatsen die de overheid beloofde zijn alvast een stap in de goede richting. Toch voorspellen we dat het onvoldoende zal zijn. Nu is immers al duidelijk dat er in de nabije toekomst nog eens zoveel extra plaatsen nodig zijn.

Claudia Bonamini en Gonnie Put
foto's Reginald Dierckx: Klein Kasteeltje: nachtopvang, ingang &speeltuin

Reageer op dit artikel   -   Aantal reacties 0   -   Delen