1169: zoveel asielzoekers zitten er nu al “op hotel”. Omdat de asielopvang in ons land al geruime tijd verzadigd is worden asielzoekers al maanden opgevangen in hotels. De term “hotel” klinkt luxueus maar de werkelijkheid is het tegenovergestelde. Ondanks de vrijwillige inzet van een reeks organisaties, onder coördinatie van Vluchtelingenwerk, ontberen asielzoekers in de hotels vaak de broodnodige begeleiding in hun asielprocedure, missen ze gezond voedsel, sanitaire pakketten, ... Op bepaalde momenten in de crisis raakten asielzoekers zelfs niet in hotels en moesten ze de nacht op straat doorbrengen.
Om de hotels te ontlasten besliste de regering om tijdelijke extra opvangplaatsen te creëren. Op zich is dit een goede zaak, maar het aantal plaatsen (850) is ruim onvoldoende. Daarom blijft Vluchtelingenwerk vragen naar een structurele oplossing voor de opvangcrisis. Ook de Federale ombudsman uitte deze zomer zijn bezorgdheid in de opvangcrisis: hij deed twee aanbevelingen rond de verzadiging van het opvangnetwerk. Tenslotte geven we u ook enkele uitspraken mee in rechtszaken die figureerden in deze opvangcrisis die al veel te lang aansleept.
Bijkomende tijdelijke opvang in Florennes, Elsene en Tongeren
De regering besloot om tijdelijke opvang te creëren in overheidsgebouwen in Florennes: 68 asielzoekers verhuisden vanuit de hotels naar de kazerne.
Ook worden er onderhandelingen gevoerd om asielzoekers noodopvang te bieden in leegstaande rijkswachterswoningen te Elsene en in voormalige belastingskantoren te Tongeren, maar de opening van deze sites neemt veel meer tijd in beslag dan verwacht.
Vluchtelingenwerk is tevreden over deze initiatieven maar waarschuwt dat er voor deze nieuwe opvangplaatsen in tegenstelling tot de hotels wel de broodnodige begeleiding wordt voorzien alsook gezond voedsel, sanitaire pakketten, ... Er moeten dus voldoende budgetten voor begeleidend personeel en logistiek opzij gezet worden.
Daarnaast benadrukt Vluchtelingenwerk nog eens dat ook deze nieuwe opvangplaatsen slechts een lapmiddel zijn om het hoofd te bieden aan de opvangcrisis. Als men de basisprincipes van de opvangwet wil toepassen moeten er 2000 bijkomende plaatsen in de opvang worden voorzien: om kwetsbare groepen op te vangen, de doorstroom van collectieve opvang naar individuele opvang te kunnen garanderen, ... Op dit moment blijft de opvangwet voor een groot deel nog steeds dode letter.
Aanbevelingen Federale Ombudsman
De Federale Ombudsman deed twee aanbevelingen rond de verzadiging van het opvangnetwerk:
In zijn eerste aanbeveling richt de Ombudsman zich tot Fedasil ivm de weigering van dit agentschap voor de opvang van asielzoekers om opvang te voorzien voor minderjarigen die hier met hun ouders illegaal verblijven. Hij vindt het 'onaanvaardbaar dat een Staat deze toestand (verzadiging opvangnetwerk) inroept om zijn eigen inertie te dekken wanneer het gaat over de bescherming van de grondrechten.'
In zijn tweede aanbeveling richt de ombudsman zicht tot de nieuwe staatssecretaris voor Maatschappelijke integratie Philippe Courard: hij beveelt hem aan om onmiddellijk alle maatregelen te nemen opdat Fedasil zijn opdracht tot opvang correct zou kunnen uitvoeren voor alle begunstigden van de opvang, zonder discriminatie.
Negatieve uitspraak in zaak Vluchtelingenwerk/Ciré versus Fedasil en Belgische staat
Vluchtelingenwerk en onze Franstalige zusterorganisatie Ciré betreuren de uitspraak van 6 augustus 2009 van de rechter in kort geding in de zaak die zij samen aanspanden tegen Fedasil en de Belgische staat. Vluchtelingenwerk wou met de rechtszaak de overheid verplichten de noodzakelijke maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat geen enkele asielzoeker op straat moet slapen. In juni en juli moesten immers tal van asielzoekers de nacht op straat doorbrengen wegens de sluiting van de dispatching (verdeelt opvang) in het kader van de staking bij Fedasil waarmee het agentschap de verzadiging van het opvangnetwerk aanklaagde.
Met dit kort geding wilde Vluchtelingenwerk vermijden dat bij iedere inbreuk op het recht op opvang de asielzoeker zelf naar de rechter moet stappen om zijn recht op opvang af te dwingen. De voorzitter van de arbeidsrechtbank van Brussel oordeelde echter dat de zaak niet hoogdringend is.
Het positieve element in deze zaak was wel dat de rechter de redenering van Vluchtelingenwerk volgde dat de organisatie vanuit een collectief belang in dergelijke zaken kan tussenkomen. Vluchtelingenwerk kan zich dus wel degelijk op een moreel, rechtstreeks en collectief belang beroepen en in rechte optreden namens de groep van asielzoekers, zonder dat individuele asielzoekers zelf moeten tussenkomen.
Het recht op opvang was ook de inzet van twee uitspraken op 27 juli in een ander kort geding voor de arbeidsrechtbank van Brussel. Enkele asielzoekers hadden zich eind april aangeboden bij de dispatching van Fedasil. Ze kregen er te horen dat er in de asielopvang voor hen geen plaats was. Ze kregen een brief van Fedasil waarmee ze steun bij het OCMW konden aanvragen. Het OCMW van Brussel weigerde hen echter steun waarna de asielzoekers naar de rechter stapten.
De rechter beval het OCMW de betrokken asielzoekers steun te verlenen als voorlopige maatregel tot de definitieve uitspraak. Het OCMW weigerde. Enkele dagen later besliste de rechter, ook bij wijze van voorlopige maatregel, Fedasil te veroordelen: de eisers kregen opvang. Deze laatste beschikking werd onlangs bevestigd door de Arbeidsrechtbank en Fedasil werd veroordeeld om de opvang van de betrokkene asielzoekers te verlengen.
Ondertussen had het OCMW beslist om de Belgische staat te dagvaarden om schadevergoediging te eisen voor de dwangsommen die het OCMW had opgelopen in de periode waarin het OCMW weigerde steun te geven. De Arbeidsrechtbank besliste hier echter over dat het OCMW wettelijk verplicht was om in deze specifieke situatie materiële en financiële steun te voorzien.
