nummer 10 - 2008 © Vluchtelingenwerk Vlaanderen 2008

Voor het eerst nodigde de Vlaamse socialisten op hun jaarlijks partijcongres een rist middenveldorganisaties uit om mee het programma van het congres in te vullen. Vluchtelingenwerk ging daar graag op in want al geruime tijd vragen we ons af waarom de Vlaamse socialisten monddood lijken in het debat over asiel en migratie. Het congres leek ons de uitgelezen plaats om de vraag, in de vorm van een debat, te stellen.
Debatteerden mee:
- Marc Swyngedouw, professor en politiek socioloog aan de KULeuven
- Koen Van den Broeck, communicatieadviseur bij Ethicom
- Pascal Smet, Brussels minister van Mobiliteit en Openbare Werken
- Piet Piryns, journalist bij het weekblad Knack en moderator

Weergave debat:

Professor Swyngedouw steekt van wal door te vertrekken vanuit de vaststelling dat de kiezer geen onderscheid maakt tussen vreemdelingen in ons land. Vluchteling, buitenlandse student, derde generatie- of arbeidsmigrant. Voor de kiezer zijn het vreemdelingen. Nog een vaststelling is dat er, over de jaren heen, maar één politieke partij, consequent communiceerde over die vreemdelingen en dat was het Vlaams Blok. De extreem rechtse partij linkte het onderwerp consequent aan onveiligheid. Uit de kiesresultaten bleek dat 15 tot 20 procent van het electoraat zijn kiesgedrag daarop heeft afgestemd. De helft daarvan bleken sp.a-kiezers. Na een analyse van dat Vlaams Blok-electoraat bleek een grote groep economisch progressief te zijn. Maar het thema migratie duwde alle andere thema’s naar de achtergrond.

In de media speelt het migratiethema een rol in twee richtingen, vult Koen Van den Broeck aan. Onveiligheid en migratie enerzijds en anderzijds de sympathie voor de eigen migrant. Lokale actiegroepen die via de media opkomen voor hun migrant. Wat blijkt is dat beeldvorming over asiel en migratie vooral overgelaten wordt aan de media zelf. Toch is dat geen speler die bezig is met het ‘maatschappelijk belang’. Politici zijn dat wel. Een partij als de sp.a heeft dus een rol te spelen in het deproblematiseren van het migratiethema.

Brussels sp.a-minister Pascale Smet bevestigt dat zijn partij een probleem had omdat kiezers wegliepen naar het Blok. Daardoor had de partij te veel schrik om over asiel en migratie te communiceren. Bovendien zijn asiel en migratie zijn voor de socialisten een moeilijk thema omdat immigratie eigenlijk altijd ten dele een uitsluitingsbeleid is, wat in strijd is met de sp.a-ideologie. De partij kampte met die ideologische tegenstrijdigheid. Als regeringspartij had de SP twee ministers die bevoegd waren voor die materie. Een van hen, Louis Tobback, vergeleek in een interview met het weekblad Humo asielzoekers met meeuwen op het stort. Dat was natuurlijk een ontsporing.

Piryns: “We zien inderdaad dat de sp.a in haar communicatie het Vlaams Blok achternaholt. Heeft de sp.a niet al te krampachtig de rechtervleugel willen afdekken?”

Swyngedouw reageert bevestigend op deze vraag. “De sp.a vond vooral dat ze hard moesten zijn en best konden meestappen in het discours van het Vlaams Blok. Ze hebben de communicatie over asiel en migratie overgelaten aan het Blok. De uitstroom van eigen kiezers naar extreem rechts boezemde schrik in. Als je schrik hebt, krijg je slaag. Alleen bij de verkiezingen van 2003 heeft de sp.a fors kiezers gewonnen. Toen heeft Tobback zich met veel flair uitgesproken voor het stemrecht voor migranten en zo de partij opnieuw aantrekkelijk gemaakt voor groene kiezers. De sp.a moet pro-actief een visie over asiel en migratie ontwikkelen.”

“Als je zwijgt laat je het terrein over aan anderen, beaamt Van den Broeck. Ook hij vindt dat de socialisten zich vanuit hun beleidspositie veel te fel hebben laten leiden door de strategie van het Vlaams Blok. “Maar de sp.a is niet langer een regeringspartij. Ze zit in de oppositie en toch heeft ze blijkbaar geen eenduidig standpunt over asiel en migratie? Er moet toch een partijfilosofie zijn die duidelijke richtingen aangeeft? Communicatie bouw je ook intern op. Je kan meningen en attitudes bijsturen. Het beste voorbeeld hiervan zijn rokers. Almaar meer verstokte rokers stoppen dankzij gerichte communicatie over roken.”

Piet Piryns: “Is er eensgezindheid binnen sp.a over asiel en migratie? En hoe moeilijk is het vanuit de regering in de oppositie?”

Smet wil vooraf kwijt dat de sp.a een partij is die gelooft in de maakbaarheid van de samenleving. “Er is intussen een werkgroep opgericht die standpunten over asiel en migratie moet uitwerken. Intern kunnen we er op een volwassen manier over praten”, zegt Smet, “maar er blijkt geen eensgezindheid. Bovendien zijn we niet helemaal een oppositiepartij. Zowel regionaal als lokaal heeft de partij nog heel wat beleidsverantwoordelijken.” Toch vindt Smet dat de sp.a de dialoog moet durven te voeren. “In het verleden is het in onze partij op twee punten fout gelopen. Eén: we waren niet authentiek genoeg, we geloofden niet in wat we vertelden en twee: we begrepen onvoldoende waarmee mensen bezig waren”. Tegelijk legt Smet ook de verantwoordelijkheid bij de pers. “De pers duwt je in een bepaalde rol en je hebt het niet langer in de hand.”

Van den Broeck relativeert meteen de verantwoordelijkheid van de pers. Volgens Van den Broeck mag je communicatie niet aan de pers overlaten. “Je moet zelf het heft in handen nemen. Als ik op de website van de sp.a surf, vind ik geen enkel standpunt van de sp.a over asiel en migratie. Dat is toch vreemd voor een partij die daar al 20 jaar mee bezig is. Er moeten minstens duidelijke richtingen zijn waar de partij naar toe wil. Details hoeven daarom nog niet.

Piet Piryns: Is er bij de sp.a een duidelijke lijn over het thema asiel en migratie? Jullie kartelpartner gaat daar veel progressiever mee om?

Swyngedouw merkt op dat in stadstaten als Gent en Antwerpen de verdeeldheid van de partij naar voren komt. Beste voorbeeld daarvan is het hoofddoekendebat. Er is nood aan globale standpunten.

Smet stelt dat net daarom de sp.a een werkgroep rond asiel en migratie heeft opgericht.

Piet Piryns: Kan u zolang wachten met standpunten? Het debat wordt nu gevoerd?

Swyngedouw vindt dat het bestaan van een werkgroep een goede zaak is. “Stevaert vond het niet verstandig om rond asiel en migratie campagne te voeren. Positief is dat dit debat ten minste kan plaatsvinden. Dat was een paar jaar geleden onmogelijk.”

Piet Piryns vat het antwoordt op onze vraag bondig samen: “Niet storen er wordt gewerkt.”

Gonnie Put
debat van 18/10/08

Reageer op dit artikel   -   Aantal reacties 1   -   Delen